Programma

Mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen en/of verslavingsproblematiek bereiken de palliatieve fase vaak in een complex en gefragmenteerd zorglandschap. Stigma en angst bij zorgverleners leiden vaak tot doorverwijzing of afwijzing, waardoor de continuïteit en kwaliteit van zorg in gevaar komen. Tegelijkertijd bieden goede en actieve samenwerking met ketenpartners de mogelijkheid om de zorgsectoren moedig met elkaar te verbinden, waardoor patiënten en hun naasten menswaardig en met respect worden ondersteund in hun laatste levensfase.

We presenteren een praktijkcasus uit recent kwalitatief onderzoek, waarin de uitdagingen bij het bieden van palliatieve zorg bij psychiatrie zichtbaar wordt. De casus laat zien hoe autonomie, naastenbetrokkenheid, veiligheid en emotionele belasting voor zowel patiënt, naaste als zorgverlener samenkomen en hoe stigma en afwijzing deze dynamiek beïnvloeden.

Aansluitend presenteren we een lopend landelijk onderzoeksproject gericht op de verbinding tussen regionale ketenpartners die met deze doelgroep te maken hebben. In het onderzoek werden landelijke en regionale ervaren knelpunten en behoeften verkent in deze transmurale, domein overstijgende samenwerking. Het laat zien hoe verbinding in de eigen regio kan worden gerealiseerd.

Deelnemers krijgen kennis over lopende initiatieven van Stichting PsyPal+ en praktische perspectieven om verbinding in palliatieve zorg bij deze kwetsbare groep te verbeteren.

De workshop is interactief: deelnemers worden uitgenodigd hun eigen ervaringen, dilemma’s en wensen te delen. Aan de hand van korte reflecties en casusdiscussies wordt gezamenlijk verkend hoe zorgprofessionals en ketenpartners effectief kunnen verbinden, ondanks de barrières van stigma en complexiteit.

Leerdoelen:
1) Inzicht krijgen in de impact van stigma, angst en machteloosheid op palliatieve zorg bij mensen met psychiatrie en verslaving.
2) Herkennen en bespreken van knelpunten en dilemma’s bij samenwerking tussen ketenpartners en hun eigen rol daarin.
3) Versterken van praktische vaardigheden: toepassen van strategieën voor het actief verbeteren van verbinding en transmurale samenwerking rondom patiënten in de laatste levensfase.

Artificial Intelligence (AI) ontwikkelt zich razendsnel en heeft grote impact op de zorgpraktijk van de verpleegkundig specialist (VS). Deze parallelsessie richt zich op het versterken van de verbinding tussen technologie, professional en patiënt.

Deelnemers krijgen inzicht in actuele AI-toepassingen en trends binnen de zorg en leren hoe deze het klinisch redeneren, besluitvorming en patiëntcontact beïnvloeden. Daarnaast staat AI-geletterdheid centraal: welke kennis en vaardigheden zijn nodig om AI kritisch, verantwoord en effectief toe te passen?

Specifiek wordt in deze sessie de verbinding gelegd met het opleiden van de verpleegkundige in opleiding tot specialist (VioS). AI speelt een steeds grotere rol in het onderwijs, bijvoorbeeld bij het ondersteunen van klinisch redeneren, het geven van feedback en het ontwikkelen van leeractiviteiten. Tegelijkertijd vraagt dit om nieuwe didactische keuzes en om het versterken van AI-competenties bij zowel opleiders als studenten.

Aan de hand van praktijkvoorbeelden uit zowel de zorg als het onderwijs worden deelnemers uitgedaagd om hun eigen rol te verkennen en te versterken. De sessie biedt concrete handvatten voor het integreren van AI in de dagelijkse praktijk én in het opleiden van toekomstige verpleegkundig specialisten.

Deze sessie draagt bij aan het thema VERBINDING door te laten zien hoe AI fungeert als brug tussen zorg en onderwijs, tussen ervaren professionals en VioS, en tussen mens en technologie. De verpleegkundig specialist speelt hierin een sleutelrol als verbinder, innovator en opleider.

Wetenschap en onderzoek vormen een belangrijke kerncompetentie van de verpleegkundig specialist (VS). In de rol van academicus en wetenschapper draagt de VS bij aan kennisontwikkeling, innovatie en het verbeteren van de kwaliteit van zorg. Door onderzoek te initiëren, uit te voeren en te implementeren, kan de VS niet alleen evidence based en passende zorg versterken, maar zich ook steviger positioneren binnen de organisatie en het bredere zorgveld.

In de praktijk blijkt echter dat de betrokkenheid van verpleegkundig specialisten bij wetenschappelijk onderzoek niet altijd zichtbaar is. Veel VS’en dragen op verschillende manieren bij aan onderzoek, bijvoorbeeld via literatuurstudies, deelname aan projecten, praktijkgericht onderzoek of promotietrajecten. Toch ontbreekt vaak een duidelijk overzicht van deze initiatieven. Daarnaast is er momenteel geen duurzaam netwerk voor VS’en met een duidelijke onderzoeksaffiniteit. Hierdoor blijven waardevolle initiatieven vaak versnipperd, is er beperkt zicht op elkaars activiteiten en worden kansen voor samenwerking niet optimaal benut. Dit kan kennisdeling en gezamenlijke ontwikkeling van verpleegkundig onderzoek belemmeren.

Tijdens deze workshop verkennen we hoe we de zichtbaarheid, samenwerking en verbinding rondom verpleegkundig onderzoek door VS’en kunnen versterken. Dit doen we vanuit verschillende perspectieven: het perspectief van een bestuurder binnen de beroepsvereniging, dat van een Chief Nursing Officer binnen een GGZ-organisatie en dat van een verpleegkundig specialist die actief is in onderzoek. Door deze verschillende invalshoeken samen te brengen, ontstaat een breder beeld van het belang van onderzoek voor de ontwikkeling van het vak en de positie van de VS.

De workshop richt zich op verpleegkundig specialisten met affiniteit voor onderzoek: VS’en die onderzoek willen verkennen, VS’en die al ervaring hebben met onderzoek en VS’en die zich in een promotietraject bevinden. Het doel van de sessie is om zicht te krijgen op lopende onderzoeksinitiatieven van VS’en, verbinding te creëren tussen VS’en met onderzoeksinteresse en gezamenlijke behoeften en kansen te verkennen voor de verdere ontwikkeling van verpleegkundig onderzoek. Daarnaast willen we een eerste stap zetten richting een duurzaam kennis- en onderzoeksnetwerk.

De sessie start met een korte introductie waarin de aanleiding en het belang van zichtbaarheid en samenwerking in onderzoek worden geschetst. Vervolgens vindt een interactieve inventarisatie plaats met behulp van Mentimeter. Deelnemers delen hierin hun ervaring met onderzoek, hun rol binnen onderzoeksactiviteiten en de context waarin zij werken. Ook wordt verkend welke onderzoeksthema’s spelen, hoe VS’en momenteel met elkaar verbonden zijn en welke kansen er liggen voor verdere samenwerking.

De workshop wordt afgesloten met een gezamenlijke reflectie op de belangrijkste inzichten. Op basis hiervan verkennen we mogelijke vervolgstappen, zoals het opzetten van een netwerk, een inventarisatie van onderzoeksinitiatieven of een digitale community. Hiermee willen we een eerste stap zetten naar een sterker, zichtbaarder en duurzamer netwerk van verpleegkundig specialisten die actief bijdragen aan verpleegkundig onderzoek.

Als verpleegkundig specialist sta je vast weleens voor de uitdaging om de kwetsbare huid van patiënten te lezen, beoordelen én te behandelen. De klinische presentatie is niet altijd eenduidig: is die rode schilferende plek eczeem, een schimmelinfectie, of misschien toch een huidmaligniteit? Het lezen van de huid vraagt om scherpe observatie, kennis van geriatrische dermatologie en soms ook moed om af te wijken van de richtlijnen.
Tijdens deze presentatie gaan we in op de dilemma’s die je in de praktijk tegen kunt komen. Wanneer volg je strikt de richtlijn en wanneer kies je bewust voor een andere aanpak? Wat zijn je argumenten om af te wijken? Denk aan factoren als comorbiditeit, polyfarmacie, cognitieve beperkingen, of de behandelwens van de patiënt (en/of familie) zelf. Hoe weeg je medische noodzaak af tegen kwaliteit van leven?

Deze presentatie nodigt uit tot reflectie, discussie en het delen van ervaringen. Want juist in de geriatrische dermatologie is er geen pasklaar antwoord – wel een continue zoektocht naar de beste balans tussen richtlijn, realiteit en kwaliteit van leven.

In deze presentatie illustreren wij dit aan de hand van twee praktijkvoorbeelden.

De complexiteit van zorg neemt toe door vergrijzing, multimorbiditeit en maatschappelijke ontwikkelingen. Tegelijkertijd is zorg nog vaak georganiseerd binnen afzonderlijke specialismen. Voor kwetsbare patiënten kan dit leiden tot versnipperde zorg en minder optimale uitkomsten, zoals langere opnameduur, complicaties en functionele achteruitgang. Juist in dit toenemend complexe zorglandschap wordt samenwerking tussen specialismen steeds belangrijker. Door kennis en expertise te verbinden, kan beter worden afgestemd welke zorg passend is voor de individuele patiënt (Nederlandse Zorgautoriteit, 2024).

Vanuit dit perspectief zijn in het Radboudumc verschillende samenwerkingen gestart. In deze presentatie laten wij aan de hand van twee praktijkvoorbeelden zien hoe verbinding tussen specialismen er in de praktijk uit kan zien.

Het eerste voorbeeld betreft de samenwerking tussen de afdelingen hematologie en geriatrie. De gemiddelde leeftijd van hematologische patiënten die een stamceltransplantatie (SCT) ondergaan, neemt snel toe. Het uitvoeren van een SCT op hogere leeftijd gaat gepaard met een betere overall survival vergeleken met nietcuratieve, minder intensieve therapieën. Tegelijkertijd is het risico op nonrelapse mortality in deze groep hoog (Lori, S.M. et al., 2014; Abel, G.A. & Klepin, H.D., 2018). Door de toenemende leeftijd en de daarmee samenhangende kwetsbaarheid (frailty) van oudere SCTpatiënten is het belangrijk om voorafgaand aan de behandeling een goede risicoinschatting te maken. Daarom wordt sinds 2021 geriatrische expertise vroegtijdig betrokken. Dit leidt tot patiëntgerichte zorg die beter is afgestemd op kwetsbaarheid en functioneren.

Het tweede voorbeeld betreft de samenwerking tussen nefrologie en geriatrie bij oudere patiënten die in aanmerking komen voor een niertransplantatie. Op de afdeling Nierziekten van het Radboudumc zien we dat een niertransplantatie voor patiënten ≥65 jaar een ingrijpende operatie is met een complex nazorgtraject. Deze patiënten hebben gemiddeld een langere opnameduur en meer complicaties (Nefrodata Dutch Renal Registry, 2022; Quint, Zogaj, Banning et al., 2021; Liu et al., 2022). Sinds mei 2023 is daarom een structurele samenwerking gestart waarbij geriatrische beoordeling onderdeel is geworden van het voorbereidingstraject. Dit draagt bij aan betere voorbereiding en begeleiding en leidt tot meer passende zorg binnen de context van de patiënt.

Aan de hand van deze voorbeelden delen wij onze ervaringen, successen en uitdagingen. Daarnaast bieden we praktische handvatten voor verpleegkundig specialisten die zelf samenwerking tussen specialismen willen opzetten.

Vier weken voor de geboorte van onze zoon Timo verloor ik mijn liefste man aan de gevolgen van Acute Leukemie. Tijdens zijn ziekteperiode liep ik ineens in mijn eigen Radboud niet alleen rond als verpleegkundige maar zat ik ook aan het bed van mijn zieke partner. Deze diepgaande persoonlijke ervaring heeft mijn professionele inzichten binnen de zorg voor kwetsbare patiënten verrijkt.

Het is niet altijd vanzelfsprekend en gemakkelijk om je persoonlijke ervaringen te integreren in je werk (Cohen et al., 2023, Karbouniaris et al., 2023). In deze lezing vertel ik over mijn zoektocht en laat ik zien hoe uiteindelijk juist de verbinding tussen werk en persoonlijke ervaringen mij heeft versterkt in mijn rol als verpleegkundig specialist in de zorg voor kwetsbare patiënten.

Door het ziek zijn en overlijden van mijn man heb ik van dichtbij ervaren wat voor patiënten en hun naasten werkelijk van betekenis is: gezien en gehoord worden, erkenning van hun verhaal en oprechte menselijke nabijheid (Botman et al., 2023; Gurné et al., 2021; Lauwers et al., 2024; Weiner & Saul, 2022; Rake et al., 2022). Als zorgverlener neem ik deze ervaringen mee in mijn werk met kwetsbare patiënten. Elke dag opnieuw, bij iedere patiënt.

Ik zal verpleegkundig specialisten inspireren door het vertellen van mijn verhaal (Verweijen, D. 2017; Verweijen, A. 2019 en 2021). Er zal ontdekt worden hoe eigen ervaringen een verbindende kracht kunnen zijn in het versterken van de zorg die wordt verleent.
Er wordt uitgenodigd om stil te staan bij eigen levensverhalen om te onderzoeken hoe daar een bron van kracht, verbinding en betekenisvolle zorg kan liggen.

Korte omschrijving
In deze presentatie nemen Linda Kronenberg en Nynke Boonstra het publiek mee in de noodzakelijke verschuiving van een primair medisch paradigma naar een verpleegkundig perspectief in de GGZ. Aan de hand van recente ontwikkelingen, onderzoek, praktijkvoorbeelden en inzichten uit de bredere beweging binnen de verpleegkunde laten zij zien hoe verpleegkundig denken verbindend werkt: tussen disciplines, tussen systemen en praktijk, en vooral tussen professional en cliënt. De sessie schetst de contouren van het nieuwe GGZ paradigma waarin relationele zorg, klinisch redeneren, betekenisgeving en gedeeld leiderschap centraal staan.

Doel
Deelnemers krijgen inzicht in hoe verpleegkundig perspectief, professionele autonomie en herstelgerichte zorg bijdragen aan een toekomstbestendige, mensgerichte en passende GGZ.

Opbouw van de presentatie (45 minuten)
1. Introductie: Waarom deze paradigmashift (en waarom het eigenlijk geen paradigmashift is)? (5 min)
2. De kern van het verpleegkundig perspectief (10 min)
3. De rol van systemen: wat helpt en wat belemmert en hoe kan de verpleegkundige discipline daar richting aan geven?
4. Gelijkwaardigheid & interprofessionele samenwerking (7 min)
5. De verpleegkundige van de toekomst (10 min)
6. Slot: Inspiratie & richting voor de toekomst (5 min)

Twee goede weken, twee slechte weken. Zo ziet mijn leven er al ruim tien jaar uit. In de goede weken haal ik er alles uit wat erin zit. In de slechte weken probeer ik te overleven en
niet te luisteren naar de donkere gedachten in mijn hoofd. De verklaring? Vanuit mijn collega’s? Te veel stress. Vanuit mijn huisarts? PMS klachten.
Vanuit de psycholoog? een bipolaire stoornis met persoonlijkheidsproblematiek. En het had waarschijnlijk te maken met mijn verleden met seksueel geweld.
En uiteindelijk heb ik mijzelf gediagnosticeerd, het is PMDD. Maar hoe onbegrepen je je kan voelen als vrouw in de medische wereld, daar weet ik helaas teveel van.

Abstract hoofd, hart hormonen
Er is sprake van een gender datakloof binnen de medische wereld. Er wordt te weinig onderzoek gedaan naar het vrouwenlichaam (Criado-Perez #). Doordat medische kennis vaak gebaseerd is op mannen, worden diagnoses vaak gemist of wordt de verkeerde dosering medicatie voorgeschreven. Uit onderzoek van de University of Sydney naar behandeling bij ernstige hartkwalen, hebben vrouwen de helft minder kans om passende behandeling te krijgen. Na ontslag overlijden zij ook tweemaal vaker dan mannen (Davis #). Er is onder behandeling van vrouwen in de medische wereld, maar er is ook lange tijd weinig
onderzoek gedaan naar vrouwspecifieke aandoeningen (VSA). Zij werden vaak afgedaan als normale bijverschijnselen van het vrouw-zijn (Huirne).
Echter is de impact van VSA veel groter dan verwacht (Huirne and Groot #). De klachten kunnen grote gevolgen hebben voor de kwaliteit van leven en kansen binnen de
arbeidsmarkt en de maatschappij. Ook psychiatrische klachten worden bij vrouwen vaak niet herkend (Dijken et al.). Zo
hebben vrouwen en mannen hebben even vaak ADHD, maar dit wordt bij vrouwen vaak pas in de menopauze ontdekt.
Er worden steeds meer nieuwe onderzoeken opgezet naar vrouwspecifieke klachten. Wel is het een inhaalslag die voor veel vrouwen te laat komt. Daarom is het van belang dat wij als
verpleegkundig specialisten aan tafel gaan zitten bij netwerken die zich hiervoor inzetten. Een van de initiatieven waar ik zelf bij aan ben gesloten is het H3 netwerk. Het H3 netwerk
wil kennis over vrouwspecifieke klachten samenbrengen, zodat vrouwen sneller en beter geholpen kunnen worden. Zo hebben vrouwen met een psychiatrische aandoening vaak te
maken met een combinatie van cardiale, hormonale en psychische klachten (Dijken et al.) Door kortere lijnen met elkaar te hebben en elkaar te consulteren blijven wij niet kijken naar
slechts één aspect van het probleem. Daarnaast ben ik met mijn collega’s van Altrecht bezig met een laagdrempelige consultatie voor vrouwen met mogelijke hormonale klachten, het ‘platform vrouwen en hormonen’. Door zelf de eerste consultatie te doen, hopen wij dat de drempel om deze klachten te bespreken lager wordt.
Ik ben zelf benieuwd of andere mensen ook al initiatieven vormen om vrouwspecifieke klachten op de kaart te zetten en hoe het eigenlijk zit met de kennis op dit gebied, daarom
wil ik graag afsluiten met een aantal vragen in deze parallelsessie.

De verpleegkundig specialist GGZ is bij uitstek een verbinder. Ook vervult de VSGGZ een steeds grotere rol binnen de GGZ. Dit geldt daarmee dus ook voor TopGGZ-afdelingen, waar hooggespecialiseerde zorg wordt geboden aan patiënten met complexe psychiatrische problematiek. Door een combinatie van verpleegkundig en medisch handelen draagt de verpleegkundig specialist bij aan integrale diagnostiek, behandeling en continuïteit van zorg. Binnen multidisciplinaire teams fungeert de verpleegkundig specialist als verbindende schakel tussen verschillende disciplines en zorglijnen. Deze rol versterkt zowel de kwaliteit van zorg als de toegankelijkheid en doelmatigheid. In dit abstract wordt de toegevoegde waarde, positionering en toekomst van de verpleegkundig specialist GGZ binnen TopGGZ-afdelingen verkend.

De verpleegkundig specialist is van nature een verbinder: analytisch genoeg om het verband te zien, en vakmatig gedreven om verbinding te leggen. In een zorglandschap dat steeds complexer wordt, groeit de noodzaak om die twee bewegingen — duiden en verbinden — bewust en strategisch te combineren. Verpleegkundig specialisten werken in uiteenlopende contexten, maar zijn via V&VN (VS) én via hun gedeelde professionele identiteit onlosmakelijk met elkaar verbonden. Die verbinding is geen luxe, maar een voorwaarde om het vak duurzaam te ontwikkelen, herkenbaar te positioneren en kwaliteit te borgen.

Achter de zichtbare dagelijkse praktijk van patiëntenzorg en multidisciplinaire samenwerking beweegt een minder zichtbare, maar cruciale laag van verbinding: het werk van het College Specialismen Verpleegkunde (CSV). Terwijl VS’en op de werkvloer grenzen verleggen, zorgt het CSV voor de kaders die hen dragen. Het ontwikkelt landelijke standaarden voor (her)registratie, opleiding, deskundigheidsbevordering en professionele normering — de stille infrastructuur die maakt dat kwaliteit, expertise en samenwerking kunnen floreren. Deze fundamenten versterken niet alleen de zorg, maar ook de positie van de VS binnen teams, organisaties en de maatschappij.

Het CSV neemt verantwoordelijkheid voor het verankeren van de professionele standaard van de VS in een zorgomgeving die voortdurend in beweging is. Het college bewaakt de balans tussen stabiliteit en wendbaarheid: beleid, regels en eisen moeten stevig genoeg zijn om kwaliteit te garanderen, maar flexibel genoeg om mee te bewegen met maatschappelijke, technologische en ecologische ontwikkelingen. Door relevante stakeholders actief te betrekken, ontstaat een toekomstbestendige en expliciete positie van de VS — voor patiënten, naasten, collega‑zorgprofessionals en de samenleving.

Daarnaast monitort het CSV de ontwikkelingen in zorg, opleiding en beroepsontwikkeling en toetst het of regelgeving nog aansluit bij de realiteit van vandaag én morgen. Waar V&VN VS de individuele verpleegkundig specialist ondersteunt in het vormgeven van beroepsidentiteit en positie, bewaakt het CSV de collectieve professionele ruimte. Zo ontstaat een dynamisch samenspel waarin verbinding centraal staat: tussen beleid en praktijk, tussen beroepsgroep en maatschappij, tussen visie en uitvoering.

De komende jaren richt het CSV zich op thema’s die de kern van het vak raken: beschikbaarheid van VS’en, kwaliteit van opleidingen en praktijkinstellingen, samenwerking, academisch niveau, wettelijke bevoegdheden en de impact van de ecologische crisis. Deze thema’s vragen om verbinding op alle niveaus — van werkvloer tot beleidstafel.

Sluit aan bij deze sessie en ontdek hoe verband en verbinding samenkomen in de kracht van de VS — en welke rol jij daarin kunt spelen. Immers duurzame positionering van de VS ontstaat niet vanzelf: zij vraagt om actieve verbinding, op de werkvloer én aan de beleidstafel.

In onze bijdrage staat verbinding centraal op meerdere niveaus:
1. Verbinding tussen zorgprofessionals
De uniforme hybride werkwijze binnen Santeon is ontwikkeld door verbinding tussen cardiologen, verpleegkundig specialisten, monitoringsverpleegkundigen en service designers, die gezamenlijk besluiten nemen en verbeteringen aansturen
2. Verbinding met de patiënt
Het hybride zorgpad versterkt het contact met patiënten via thuismonitoring, waarbij zij thuis dagelijks vitale waarden doorgeven en meer regie ervaren. VS spelen hierin een sleutelrol in interpretatie, coaching, risicoprofilering en vroegsignalering.
3. Verbinding binnen en buiten Santeon
Door het open platformmodel kunnen ook andere ziekenhuizen aansluiten op dezelfde werkwijze, waardoor landelijke schaal mogelijk wordt. De Santeon VS dragen hiermee actief bij aan de ontwikkeling van een landelijk verbonden zorgnetwerk.
4. Verbinding tussen wetenschap en praktijk
Internationale publicaties onderstrepen het belang van het programma en bieden nieuwe vragen die de beroepsgroep verder brengen — bijvoorbeeld de verschillen in deelname tussen mannen en vrouwen.

Opzet van de sessie
Binnen de zeven Santeon ziekenhuizen werken verpleegkundig specialisten (VS) als volwaardige partners in het multidisciplinaire kernteam voor het herontwerpen van de hartfalenzorg binnen het programma Zorg bij jou. Dit programma richt zich op het realiseren van waardegedreven, hybride zorg: digitaal en thuis waar mogelijk, fysiek in het ziekenhuis wanneer nodig.
In deze parallelsessie laten wij zien hoe de VS rol een cruciale verbindende schakel vormt tussen medisch specialisten, hartfalenteams, projectleiders, thuismonitoringsteam, andere zorgprofessionals en de patiënt. Wij lichten toe hoe het kernteam – bestaande uit professionals uit vier Santeon ziekenhuizen – intensief samenwerkt aan het uniformiseren van protocollen, het monitoren van kwaliteit en het implementeren van digitale innovatie in de dagelijkse praktijk.
De Santeon aanpak heeft inmiddels internationale aandacht, mede omdat het één van de eerste programma’s is dat thuismonitoring bij hartfalen op landelijke schaal organiseert (ruim 4.000 patiënten dagelijks thuis gemonitord) en werkt volgens een uniform, door VS en cardiologen gezamenlijk ontwikkeld protocol.
Daarnaast gaan wij in op actuele bevindingen uit recent onderzoek:
mannen nemen significant vaker deel aan thuismonitoring dan vrouwen; dit vraagt om nieuwe inzichten en aanpassingen in het zorgpad.
thuismonitoring maakt het mogelijk om medicatie sneller te optimaliseren, ziekenhuisopnames te voorkomen en kwaliteit van leven te verbeteren.
Wij delen concreet hoe de VS binnen het kernteam bijdragen aan optimaliseren van hybride zorg, protocollen, begeleiding in de thuismonitoring en evaluatie van uitkomsten.

De anus is geen populair onderwerp van gesprek. Ondanks het feit dat anale klachten veel voorkomen, rust er nog steeds een taboe op. Iedereen heeft een anus, waarom zorgt dit niet voor verbinding? Schaamte en angst zorgen ervoor dat patiënten laat hulp zoeken, terwijl anale problematiek een grote impact kan hebben op functioneren en kwaliteit van leven. Naar schatting krijgt 1 op de 5 mensen in zijn of haar leven te maken met een periode van anale klachten.

Voor VS’ers ligt hier een belangrijke rol. Met adequate anamnese, zorgvuldig lichamelijk onderzoek en gerichte uitleg kan veel onnodig leed worden voorkomen — vaak zonder invasieve interventies.

In deze sessie staat de praktische benadering van proctologische klachten centraal. Er wordt ingegaan op:

het voeren van een laagdrempelig en open gesprek over anale klachten;
anatomie
uitvoering van inwendig onderzoek (dat vaak slechts enkele minuten van het consult beslaat);
de meest voorkomende differentiaaldiagnoses binnen de proctologie.

Aan de hand van een interactieve “raad het plaatje”-ronde passeren de belangrijkste ziektebeelden kort de revue. Vervolgens worden de twee meest voorkomende aandoeningen: hemorroïden en fissura ani verdiept besproken:

De nadruk ligt vooral op uitleg, leefstijladviezen, voedingsaanpassingen en medicamenteuze opties. Deelnemers krijgen praktische handvatten om met meer vertrouwen anale klachten te diagnosticeren en te behandelen.

De kernboodschap: door het taboe te doorbreken en tijd te nemen voor goede uitleg, kunnen wij als VS-ers het verschil maken bij een veelvoorkomend maar onderbelicht probleem.

Deze sessie verbindt wetenschappelijk onderbouwde leefstijlinterventies met bestaande behandelmethoden zoals cognitieve therapieën en farmacotherapie. Naast beweging, voeding, slaap en stressreductie, legt de sessie de nadruk op verbinding als de onderliggende kracht die alle leefstijlinterventies met elkaar verbindt en versterkt.

Samenvatting sessie:
In de GGZ groeit de aandacht voor leefstijlinterventies, maar de praktische toepassing blijft vaak achter. Er wordt veel gepraat over herstel en gedragsverandering, terwijl behandelingen vaak nog afhankelijk zijn van gesprekstechnieken, protocollen en medicatie. De wetenschappelijke onderbouwing voor leefstijlinterventies bij psychische klachten wordt echter steeds sterker, wat kansen biedt voor zorgverbetering.

Als verpleegkundig specialist GGZ beschouw ik het als mijn missie om evidence-based leefstijlinterventies een volwaardige plaats te geven naast reguliere interventies zoals cognitieve gedragstherapie en farmacotherapie. Leefstijlinterventies vormen een waardevolle aanvulling, die beter kunnen aansluiten bij hoe gezondheid en herstel in de praktijk daadwerkelijk vorm krijgen, zonder dat zij een vervanging van reguliere zorg zijn.

In deze sessie bespreek ik leefstijlinterventies binnen de GGZ, met focus op beweging, slaap, voeding, stressreductie en verbinding. Verbinding is de kracht die deze interventies met elkaar verbindt en vaak over het hoofd wordt gezien, maar essentieel is voor duurzaam herstel.

Daarnaast bespreek ik de implementatiedrempels, zoals tijdsdruk en het ontbreken van concrete vertaalslagen naar de praktijk. Vanuit mijn ervaring als verpleegkundig specialist GGZ, mindfulness trainer en kickbokstrainer bied ik een benadering waarin wetenschap, bewustwording en lichaamsgericht werken samenkomen. Dit versterkt de verbinding tussen hoofd en lichaam, en maakt wetenschappelijke kennis direct toepasbaar in de behandelpraktijk.

Deelnemers krijgen concrete handvatten om leefstijlinterventies in kleine stappen toe te passen in hun eigen praktijk. Dit is de verbinding die we mijns inziens nodig hebben: verandering realiseren door concrete, evidence-based interventies toe te passen in de klinische praktijk.

Opzet sessie (45 min):
• 10 min: Waarom leefstijl in de GGZ niet langer bijzaak kan zijn
• 10 min: Overzicht van evidence-based leefstijlinterventies
• 10 min: Waarom de implementatie van leefstijlinterventies achterblijft
• 10 min: Concrete tools, casuïstiek en kleine stappen voor toepassing
• 5 min: Afsluiting en take-home messages

Klinische kennis en ervaring delen
Binnen het vak van de verpleegkundig specialist schuilt dagelijks een enorme rijkdom aan kennis, ervaring en klinisch redeneren. Er worden afwegingen gemaakt die verder gaan dan het volgen van richtlijnen alleen. Juist daarin ligt de kracht van het vak én een waardevolle bron van inspiratie voor collega’s.
Maar hoe maak je dat vakmanschap zichtbaar? Hoe laat je zien welke professionele keuzes je maakt en waarom? En hoe draag je met jouw praktijkervaring bij aan de verdere ontwikkeling en expertise van het beroep?
Door ervaringen en dilemma’s te delen via een vakblad zoals De verpleegkundig Specialist deel je je kennis met collega’s. En maak je het betekenisvol voor het hele vakgebied.
Deze workshop gaat daarom niet primair over schrijven, maar over het delen van vakmanschap. Hoe vertaal je een klinisch dilemma naar een heldere, leerzame en publiceerbare casus? En hoe maak je jouw professionele afwegingen zichtbaar op een manier die collega’s verder helpt én het beroep versterkt?

Leerdoelen sessie
Na afloop van de workshop:
• kan de deelnemer een praktijkcasus structureren tot een helder en logisch opgebouwd artikel.
• kan de deelnemer dilemma’s en gemaakte keuzes transparant en onderbouwd beschrijven.
• beschikt de deelnemer over concrete handvatten om de stap naar daadwerkelijke publicatie te zetten.
• kan de deelnemer reflecteren op de eigen praktijkervaring als potentiële bron van vakinhoudelijke kennis voor collega’s.
• weet de deelnemer welke ondersteuning en redactionele begeleiding beschikbaar is bij het publiceren in het vakblad De verpleegkundig specialist

Opzet van de sessie
Deze interactieve workshop combineert inhoudelijke verdieping met praktische tools om praktijkervaringen om te zetten in een publiceerbaar artikel.
We starten met een korte casus rond een klinisch dilemma, waarmee deelnemers reflecteren op de besluitvorming en impliciete kennis. Dit leidt tot de vraag waarom kennisdeling belangrijk is en verbindend werkt, met een toelichting op publiceren in het vakblad.
Vervolgens analyseren we wat een casus relevant maakt voor collega’s en hoe je klinisch redeneren en onderbouwing helder beschrijft. In tweetallen verkennen deelnemers kort op een eigen praktijkervaring die mogelijk geschikt is als potentiële bron van vakinhoudelijke kennis voor collega’s. Daarna werken deelnemers met een format om hun ervaring te structureren (context, dilemma, afwegingen, onderbouwing en leerpunten). Ze passen dit direct toe en bespreken elkaars casus. We sluiten af met een gesprek over drempels en ondersteuning bij publiceren, gevolgd door een concrete uitnodiging om een casus in te dienen.

Sociale gezondheid is misschien wel de belangrijkste pijler van zowel mentale als fysieke gezondheid. In deze interactieve sessie nemen we je mee in de relatie tussen sociale, fysieke en mentale gezondheid, wat sociale gezondheid precies inhoudt en wat je hiermee kunt als verpleegkundig specialist. De nadruk ligt op toepasbaarheid: hoe maak je sociale gezondheid bespreekbaar in het contact met je patiënt? Welke vragen stel je, en hoe kun je iemand ondersteunen bij het versterken van zijn of haar sociale netwerk?

Daarnaast staan we ook stil bij een andere belangrijke factor: jezelf. Hoe is het gesteld met jouw eigen sociale gezondheid? En wat betekent dat voor je werk als zorgprofessional? Ga naar huis met praktische inzichten en direct toepasbare tools om sociale gezondheid structureel mee te nemen in je zorgverlening.

Tijdens deze workshop staan verpleegkundig specialisten stil bij minderen en stoppen van medicatie als een gezamenlijk proces, waarin verbinding centraal staat. Verbinding met de patiënt, met collega zorgprofessionals én met de eigen professionele afwegingen.
De workshop start met herkenning. We nodigen de deelnemers uit om hun eigen ervaringen met minderen en stoppen te delen: momenten waarop het gesprek gemakkelijk ging, maar ook situaties waarin twijfel, tijdsdruk of angst voor gevolgen een rol speelden. Deze open start creëert verbinding binnen de groep en normaliseert dat minderen en stoppen vaak complex is. Daarnaast laat dit zien dat deze belemmeringen zelden alleen met medische kennis zijn op te lossen. Juist verbinding – door te luisteren, gezamenlijke doelen te verhelderen en interprofessioneel samen te werken – maakt beweging mogelijk.
Vervolgens staan we kort stil bij het waarom. Polyfarmacie, bijwerkingen en veranderende patiëntdoelen vragen om regelmatige heroverweging van medicatie. De STOP NL V2 (2026), onderdeel van de MDR Polyfarmacie bij ouderen (2012), biedt hierbij structuur door potentiële niet-passende medicatie systematisch in beeld te brengen. In combinatie met de kennisdocumenten Minderen en Stoppen van medicatie (2026) van de MDR Polyfarmacie bij ouderen (2012) ontstaat een stevig inhoudelijk fundament, dat ondersteunt bij verantwoord afbouwen en monitort wat nodig is voor veiligheid.
In het interactieve deel gaan deelnemers in kleine groepen aan de slag met een patiëntcasus. Met behulp van de STOP NL V2 signaleren zij welke medicatie in aanmerking komt voor minderen of stoppen. De kennisdocumenten helpen om dit om te zetten in een concreet en veilig afbouw- of stopplan.
De workshop sluit af met reflectie. Wat helpt jou om het gesprek over minderen en stoppen aan te gaan? Wat neem je mee naar je eigen praktijk? Deelnemers vertrekken met het besef dat minderen en stoppen geen éénmalige beslissing is, maar een continu proces van samen beslissen, waarin verbinding de sleutel is tot passende en persoonsgerichte zorg.

Binnen FACT-teams staat verbinding centraal: nabij zijn, langdurig betrokken blijven en outreachend werken in de leefomgeving van de cliënt. Deze duurzame betrokkenheid draagt bij aan stabiliteit en herstel, maar maakt het afronden van zorg tegelijkertijd complex. Wanneer is het moment daar om los te laten? En wat vraagt dat van ons als verpleegkundig specialist?

Uit recent onderzoek naar uitstroom vanuit de specialistische ggz blijkt dat ontslag zelden een puur klinische beslissing is. Bevorderende factoren liggen niet alleen in symptoomreductie, maar juist in procesgericht werken, het tijdig opbouwen van formele en informele netwerken en het gezamenlijk toewerken naar hersteldoelen. Tegelijkertijd ervaren professionals dat verbinding ook kan leiden tot terughoudendheid: angst voor terugval, verantwoordelijkheidsgevoel en langdurige betrokkenheid kunnen loslaten bemoeilijken.

In deze parallelsessie wordt verkend hoe verpleegkundig specialisten een sleutelrol vervullen in het spanningsveld tussen verbinden en loslaten. Vanuit hun positie als regiebehandelaar, klinisch leider en schakel tussen disciplines hebben zij invloed op de manier waarop afronding van zorg wordt voorbereid en vormgegeven. Hoe zorg je dat verbinding herstel ondersteunt, maar niet onbedoeld afhankelijkheid in stand houdt? Hoe maak je uitstroom tot een gezamenlijk proces in plaats van een breuk?

De sessie start met een inhoudelijke duiding van herstelgerichte uitstroom binnen FACT, gebaseerd op praktijkervaring en gepubliceerd onderzoek. Vervolgens wordt de zaal uitgenodigd om te reflecteren aan de hand van stellingen en korte praktijkvoorbeelden. Deelnemers delen ervaringen uit hun eigen werkveld. Ook online deelnemers kunnen via de chat actief bijdragen.

Het doel van deze sessie is niet om één juiste manier van afronden te presenteren, maar om het gesprek te voeren over professionele verantwoordelijkheid, vertrouwen en herstel. Want verbinden is essentieel in ons vak – maar loslaten hoort daar onlosmakelijk bij.

De zorg in Nederland staat voor complexe en urgente opgaven: passende zorg realiseren, domeinoverstijgende samenwerking versterken en toegankelijkheid borgen in tijden van toenemende zorgvraag. De Verpleegkundig Specialisten (VS) speelt hierin een cruciale rol. In deze interactieve sessie nemen vier Verpleegkundig Specialisten, ieder actief op een ander systeemniveau, deelnemers mee in hoe de VS vandaag én morgen het verschil maakt: in de praktijk, in beleid en in het zorglandschap van de toekomst.
Aliënde van Goor, VS (np) en jurist gezondheidsrecht en projectleider Taakherschikking NZa, Saskia Claassen, VS en manager Ziekenhuis op Wielen Bloezem, PhD kandidaat Radboudumc, Odile Frauenfelder, VS (np) en Chief Nursing Officer VWS en Karin Timm, VS (np) en lid Raad van Bestuur Zorginstituut Nederland, laten in korte, inspirerende bijdragen zien hoe praktijk, beleid, regulering en transformatie elkaar kunnen versterken. Aan de hand van voorbeelden zoals de ontwikkeling van het Ziekenhuis op Wielen, het versterken van zelfstandig behandelaarschap en de rol van de VS in passende zorg, tonen zij hoe VS’en uniek gepositioneerd zijn als bruggenbouwers tussen disciplines, domeinen en besluitvormingslagen.
Naast inhoudelijke verdieping richten we ons op rebels leiderschap: hoe je vanuit je rol als VS door kunt groeien naar impactvolle posities en hoe je daarbij soms moet durven afwijken, bevragen en doorpakken.
De sessie sluit af met een dynamisch paneldebat met een panel van experts, begeleid door een moderator (Anneke van Vught, chief health, Nza). Centraal staat de vraag: “Welke rol pak jij als Verpleegkundig Specialist met het oog op de toekomst?”

De rol van de verpleegkundig specialist ontwikkelt zich steeds verder, waarbij ondernemerschap een steeds belangrijkere plek inneemt. In deze sessie neem ik je mee in mijn eigen reis als ondernemend verpleegkundig specialist.
Van het praktijkhouderschap van een huisartsenpraktijk tot het organiseren van geaccrediteerde scholingen en het landelijke eerstelijnssymposium: ik laat zien welke kansen er liggen en hoe je deze kunt benutten. Aan de hand van concrete voorbeelden uit mijn eigen praktijk deel ik hoe ideeën zijn ontstaan, welke stappen nodig waren om deze te realiseren en welke uitdagingen daarbij komen kijken.
Het thema ‘verbinding’ staat hierbij centraal: verbinding tussen zorg en ondernemerschap, tussen verschillende disciplines en tussen visie en uitvoering. Juist door deze verbinding te maken, ontstaan nieuwe mogelijkheden om de zorg te verbeteren én je eigen rol als VS verder te ontwikkelen.
De sessie is inspirerend en praktisch, met herkenbare situaties en toepasbare inzichten die je direct kunt vertalen naar je eigen werkomgeving waarbij uiteraard ook ruimte is voor het beantwoorden van vragen.

Acute verwardheid is een veelvoorkomende reden voor zorgcontact in uiteenlopende settings, van de spoedeisende hulp en huisartsenpost tot de acute psychiatrie. In deze situaties komen psychiatrische, somatische en sociale problematiek vaak samen, zoals in de zorgstandaard Acute psychiatrie beschreven staat. Rond één patiënt ontstaat daardoor een grote hoeveelheid van betrokken professionals en organisaties, zoals: de geestelijke gezondheidszorg, acute somatische zorg, huisartsenzorg, het sociaal domein en soms ook partners uit de veiligheidsketen, die allemaal een deel van de zorg op zich nemen. Maar leidt deze versnipperde hoeveelheid aan zorgcontacten wel tot bevordering van gezondheid?

De verpleegkundig specialist is bij uitstek de discipline die als spil in een complex zorglandschap kan fungeren. Zij combineren klinische expertise met een brede blik op de patiënt en diens context. In situaties van acute verwardheid betekent dit dat zij niet alleen betrokken zijn bij diagnostiek, risicotaxatie, indicatiestelling en behandeling, maar ook bij het verbinden van verschillende perspectieven en het indiceren van samenhangende zorg. Maar nemen we die positie wel voldoende in? Of laten we ons te veel belemmeren door (financiële) barrières?

In deze interactieve sessie gaan twee verpleegkundig specialisten GGZ, met ruime ervaring als regiebehandelaar in de acute psychiatrie, in gesprek met de deelnemers over hoe een diagnose als acute verwardheid een start kan zijn in het indiceren van netwerkzorg. Aan de hand van praktijkcasuïstiek uit de acute psychiatrie belichten ze kansen en knelpunten in deze samenwerking en worden de deelnemers gevraagd actief mee te denken in het toepassen van netwerkzorg in de eigen zorgpraktijk.

Hoewel de casuïstiek voortkomt uit de acute psychiatrie, is het thema herkenbaar voor verpleegkundig specialisten uit uiteenlopende werkvelden waar psychiatrische, somatische en sociale problematiek onderhoudend zijn aan elkaar. De verpleegkundig specialist kan daarbij de spil zijn in het creëren van passende netwerkzorg ter bevordering van de algehele gezondheid.

Daarmee laat deze presentatie zien dat acute verwardheid niet alleen een klinische uitdaging is, maar ook een kans om samenwerking en netwerkzorg te versterken rondom één mens in een wereld van systemen.

Klinische kennis en ervaring delen
Binnen het vak van de verpleegkundig specialist schuilt dagelijks een enorme rijkdom aan kennis, ervaring en klinisch redeneren. Er worden afwegingen gemaakt die verder gaan dan het volgen van richtlijnen alleen. Juist daarin ligt de kracht van het vak én een waardevolle bron van inspiratie voor collega’s.
Maar hoe maak je dat vakmanschap zichtbaar? Hoe laat je zien welke professionele keuzes je maakt en waarom? En hoe draag je met jouw praktijkervaring bij aan de verdere ontwikkeling en expertise van het beroep?
Door ervaringen en dilemma’s te delen via een vakblad zoals De verpleegkundig Specialist deel je je kennis met collega’s. En maak je het betekenisvol voor het hele vakgebied.
Deze workshop gaat daarom niet primair over schrijven, maar over het delen van vakmanschap. Hoe vertaal je een klinisch dilemma naar een heldere, leerzame en publiceerbare casus? En hoe maak je jouw professionele afwegingen zichtbaar op een manier die collega’s verder helpt én het beroep versterkt?

Leerdoelen sessie
Na afloop van de workshop:
• kan de deelnemer een praktijkcasus structureren tot een helder en logisch opgebouwd artikel.
• kan de deelnemer dilemma’s en gemaakte keuzes transparant en onderbouwd beschrijven.
• beschikt de deelnemer over concrete handvatten om de stap naar daadwerkelijke publicatie te zetten.
• kan de deelnemer reflecteren op de eigen praktijkervaring als potentiële bron van vakinhoudelijke kennis voor collega’s.
• weet de deelnemer welke ondersteuning en redactionele begeleiding beschikbaar is bij het publiceren in het vakblad De verpleegkundig specialist

Opzet van de sessie
Deze interactieve workshop combineert inhoudelijke verdieping met praktische tools om praktijkervaringen om te zetten in een publiceerbaar artikel.
We starten met een korte casus rond een klinisch dilemma, waarmee deelnemers reflecteren op de besluitvorming en impliciete kennis. Dit leidt tot de vraag waarom kennisdeling belangrijk is en verbindend werkt, met een toelichting op publiceren in het vakblad.
Vervolgens analyseren we wat een casus relevant maakt voor collega’s en hoe je klinisch redeneren en onderbouwing helder beschrijft. In tweetallen verkennen deelnemers kort op een eigen praktijkervaring die mogelijk geschikt is als potentiële bron van vakinhoudelijke kennis voor collega’s. Daarna werken deelnemers met een format om hun ervaring te structureren (context, dilemma, afwegingen, onderbouwing en leerpunten). Ze passen dit direct toe en bespreken elkaars casus. We sluiten af met een gesprek over drempels en ondersteuning bij publiceren, gevolgd door een concrete uitnodiging om een casus in te dienen.

Steeds meer wetenschappelijk onderzoek toont aan dat tijd doorbrengen in de natuur een positief effect heeft op zowel fysieke als mentale gezondheid. Natuur draagt onder andere bij aan een vermindering van stress, depressie, hart- en vaatziekten en diabetes type 2, en bevordert welzijn en herstel. Al bij 120 minuten natuur per week worden significante gezondheidsvoordelen gezien.
In deze interactieve sessie maken deelnemers kennis met het Groene Leefstijlgesprek: een praktische en laagdrempelige methodiek om natuur te integreren in de zorgpraktijk. De sessie combineert wetenschappelijke onderbouwing met concrete handvatten voor toepassing in de spreekkamer. Aan de hand van casuïstiek, reflectie en oefeningen leren verpleegkundig specialisten hoe zij patiënten kunnen motiveren om natuur in hun dagelijks leven te benutten als onderdeel van preventie en behandeling.
Daarnaast wordt aandacht besteed aan samenwerking met het sociaal domein, verwijsmogelijkheden (zoals wandelgroepen en leefstijlinterventies) en het gebruik van ondersteunende materialen zoals recept- en verwijskaarten.

Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder (ARFID) is een relatief onbekende maar ingrijpende eetstoornis die zelden op zichzelf staat. Naast het eetprobleem is er vaak sprake van comorbiditeit, zoals angststoornissen, autismespectrumproblematiek, sensorische prikkelverwerking, somatische klachten, groeiachterstand, ondervoeding en tekorten aan essentiële voedingsstoffen. Dit maakt ARFID tot een multidimensionaal probleem, dat vraagt om verbinding tussen verschillende domeinen: het kind, het gezin, de somatische zorg, de geestelijke gezondheidszorg en het sociaal netwerk.

Deze parallelsessie laat zien dat ARFID niet alleen het kind of de ouders raakt, maar het gehele systeem: broers en zussen, school, jeugdgezondheidszorg, diëtisten, verpleegkundigen in de AGZ, medisch specialisten en GGZ-professionals. Vanuit het jaarthema VERBINDING staat centraal hoe samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid bijdragen aan betere zorg en meer begrip.

Doel en inhoud van de sessie
In deze sessie wordt ARFID belicht vanuit zowel wetenschappelijke kennis, klinische praktijk als ervaringsdeskundigheid.

Het werken met en behandelen van patiënten met bipolariteit vraagt per definitie ‘verbinding.’ Deze verbinding zit op meerdere niveaus.
In de persoon: denken, voelen, doen
In de triade: patiënt, naasten (sociale omgeving)
Op teamniveau: de verschillende disciplines en de rol van de VS GGZ
Met de regionale expertteams: generalistische en specialistische teams
Landelijk en Internationaal: KenBiS, TOP GGZ, ISBD
Uitleg:
Een stemmingsontregeling kan grote gevolgen hebben waarbij de patiënt het gevoel kan hebben dat ontregelingen hem overkomen en er geen grip op heeft. Behandeling kan er uit bestaan om hier meer inzicht te krijgen zodat zelfmanagement (veerkracht) vergroot kan worden. De patiënt (onder)zoekt samen zijn omgeving en hulpverlening of en hoe er meer grip gekregen kan worden op de stemming. Het is daarbij van belang dat patiënt verbinding krijgt met zijn eigen sterk wisselende emoties. gedachten en gedrag. Hierbij kunnen er verschillende interventies worden ingezet. Onder andere psycho educatie, leefstijl, cgt etc.
Naast de samenwerking, verbinding, met de omgeving van de patiënt wordt de behandeling op maat vorm gegeven. Deze verbinding is in het werken met bipolariteit een vanzelfsprekendheid. De VS is als regiebehandelaar de verbindende schakel met eventueel andere disciplines en/of organisaties.
De patiënt met bipolariteit kan complex zijn. Er zijn diverse mogelijkheden om gebruik te maken van diverse netwerken bipolariteit. Deze zijn voor overleg (Whats app), consultatie (AKWA, TOP GGZ), Scholing (SCBS netwerken, KenBiS, ICT).
Ontwikkeling om de organisatie van zorg voor bipolariteit vorm te geven (Position Paper KenBiS, Zorgstandaarden Bipolair).
Er is ook onderzoek naar de verbetering van de behandeling. Zo is er vanuit AKWA, lerend netwerk samen met een afvaardiging van patiënten, artsen en psychologen een set ROM instrumenten samengesteld om de effecten van de behandeling te monitoren.
De VS heeft bij alle bovenstaande activiteiten een signalerende, verbindende en innoverende rol. Deze sluiten aan bij de verschillende CanMEDS rollen.
We merken ook dat de VS die zich met bipolariteit bezig houden ook langere tijd hier aan verbinden….
Zie voor de uitwerking ook de diverse websites hieronder.

Hoewel sommige gezondheidsproblemen specialistische tweedelijnszorg vereisen, blijkt de stap naar het ziekenhuis voor veel patiënten te groot. Hierdoor wordt het uitdagend om zorg op de juiste plek te bieden. Ziekenhuis op Wielen biedt een oplossing door anderhalvelijnszorg toegankelijk te maken binnen de eerste lijn.

Door de expertise van de tweedelijnszorg naar de thuissituatie of het verpleeghuis te brengen, ontstaat een unieke verbinding tussen beide lijnen. Patiënten ontvangen specialistische diagnostiek en behandeling in hun vertrouwde omgeving, wat bijdraagt aan zowel kwaliteit van leven als doelmatigheid van zorg. Daarnaast levert Ziekenhuis op Wielen een besparing van 45% op in zorgkosten vergeleken met reguliere zorg.

In deze bijdrage laten we zien hoe verpleegkundig specialisten een sleutelrol spelen in deze geïntegreerde werkwijze: van triage en klinisch redeneren tot het organiseren van samenwerking tussen disciplines. We delen praktijkervaringen, knelpunten en kansen, en laten zien hoe anderhalvelijnszorg een duurzaam model vormt voor toekomstbestendige patiëntenzorg. Ook in andere organisaties kan dit model als blauwdruk gebruikt worden en is het aanpasbaar voor andere ziektebeelden. Daarnaast laten we aan de hand van een casus zien hoe dit bij Bloezem praktisch tot uitvoering komt.

Hoe maak je echt verbinding met iemand die de wereld totaal anders ervaart?
In deze sessie duiken we in de unieke belevingswereld van mensen met een Ernstige Meervoudige Beperking (EMB). De wereld van een EMB‑cliënt is vaak complex, zowel in beleving als in communicatie. Dat vraagt van de VS niet alleen specifieke kennis, maar vooral een brede blik op de mens achter de beperking en het netwerk dat hem of haar ondersteunt. Je ontdekt hoe totale communicatie, van kleine signalen tot tactiele middelen, een krachtige sleutel vormen tot contact met de cliënt.

Daarnaast bespreken we het sociale en professionele netwerk rondom de cliënt en hoe de VS daarin een verbindende rol kan spelen. Verwacht praktische inzichten, herkenbare voorbeelden en nieuwe handvatten om verbinding te versterken in elk consult.

Laat je inspireren en ontdek hoe de VS het verschil kan maken in communicatie, relatie en kwaliteit van zorg voor mensen met een Ernstige Meervoudige Beperking.

Aan de hand van casuïstiek, wetenschappelijke inzichten en dagelijkse praktijk worden de deelnemers meegenomen in de biopsychosociale benadering van psychosomatische problematiek, de polyvagaaltheorie van Stephan Porges, de psychotherapeutische behandeling en de invloed van leefstijl op deze klachten.
Daarnaast wordt er stilgestaan bij de rol van de verpleegkundig specialist als behandelaar. De verbindende schakel tussen de somatiek en de psychiatrie, tussen de patiënt en het behandelteam en tussen de wetenschappelijke inzichten en de dagelijkse praktijk.

Verbinding is de kern van goede psychosomatische zorg verbinding tussen lichaam en geest, tussen disciplines, en tussen patiënt en zorgverlener die de mens in zijn geheel ziet.

De transitie van kinder- naar volwassenenzorg is voor adolescenten en jongvolwassenen met een chronische aandoening een kwetsbare fase. Juist in deze periode is verbinding doorslaggevend: verbinding tussen kinder- en volwassenenteams, tussen jongeren, ouders en zorgprofessionals, en tussen ervaringen uit de praktijk en gerichte verbetering van zorg. In de literatuur wordt de verpleegkundig specialist, in de rol van transitiecoördinator, daarbij nadrukkelijk beschreven als een sleutelpersoon in het bevorderen van continuïteit, afstemming en persoonsgerichte begeleiding over de grens van kinder- en volwassenenzorg heen. Wanneer die verbinding ontbreekt, kunnen problemen ontstaan in voorbereiding, overdracht, vertrouwen en continuïteit van zorg.
Voorafgaand aan de implementatie van het ziekenhuisbrede Young Adult Programma in Erasmus MC werd een nulmeting uitgevoerd onder jongvolwassenen die 6–18 maanden eerder waren overgegaan naar de volwassenenzorg binnen zes medische specialismen: cardiologie, nefrologie, hematologie, urologie, MDL en metabole ziekten. Jongeren vulden vragenlijsten in over hun transitie-ervaringen, zelfmanagementvaardigheden, zelfeffectiviteit en ervaren gezondheid. Ook ouders werden bevraagd en zorgprofessionals beoordeelden het transitiesucces. In deze sessie bespreken we de uitkomsten van de On Your Own Feet–Transition Experience Scale (OYOF-TES), de Transition Readiness Assessment Questionnaire (TRAQ), de General Self-Efficacy Scale (GSES), PROMIS Global Health (PROMIS-GH) en de Transition Success Score (TSS), aangevuld met open antwoorden van jongeren en ouders over wat zij als helpend of belemmerend hebben ervaren.
De nulmeting laat een genuanceerd beeld zien. Hoewel de transitie overwegend positief wordt beoordeeld, worden juist rond verbinding in de transferfase duidelijke kwetsbaarheden zichtbaar. Jongeren zijn niet altijd actief betrokken bij hun overgang naar de volwassenenzorg, het vertrouwen in het volwassenenteam is geregeld lager dan in het kinderteam, en de kwaliteit van voorbereiding en overdracht varieert tussen specialismen. Daarmee wordt zichtbaar waar de verpleegkundig specialist als transitiecoördinator, vanuit een verbindende en coördinerende rol, concreet verschil kan maken.
We duiden de bevindingen vanuit de Kwaliteitsstandaard Jongeren in transitie van kinderzorg naar volwassenenzorg (Federatie Medisch Specialisten, 2022) en vertalen ze naar concrete verbeteracties, zoals warme overdracht, gezamenlijke consulten, een individueel transitieplan, meer jongerenparticipatie en structurele monitoring van patiëntervaringen en patiëntgerapporteerde uitkomsten met Patient-Reported Experience Measures (PREMs) en Patient-Reported Outcome Measures (PROMs).
De sessie is interactief van opzet: deelnemers starten met een korte poll over herkenbare knelpunten in hun eigen praktijk en werken vervolgens aan een praktische actiekaart (doel – actie – meten – eigenaar). Zo worden onderzoeksbevindingen direct verbonden aan toepasbare verbeterstappen voor de dagelijkse praktijk van de verpleegkundig specialist.

In deze parallelsessie wordt de ‘Guidline-Informed Treatment – Personality Disorders’, ook wel GIT-PD genoemd, besproken. Dit is een behandelkader voor mensen met persoonlijkheidsstoornis. Meer specifiek wordt ingegaan op de GIT-PD Ouderen waarin aanpassingen zijn gedaan om het kader toe te spitsen naar deze doelgroep.
GIT-PD is een behandelkader dat zich richt op de ‘common factors’ uit de grote psychotherapeutische behandelingen voor persoonlijkheidsproblematiek. Het bevat aanbevelingen voor de bejegening van cliënten en reikt principes aan om goede zorg te organiseren op het niveau van behandelaars, behandelteam, behandelprogramma en organisatie.
De bejegening van cliënten met persoonlijkheidsproblematiek wordt gekenmerkt door een nieuwsierige, betrokken houding naar de cliënt waarin de behandelaar empathisch en ondersteunend is en daarnaast transparant in het handelen. Op het niveau van behandelaar richt de GIT-PD zich onder andere op bejegening, overeenstemming over doelen, focus leggen op emoties en het repareren van breuken in de therapeutische relatie. Samenvattend kan gesproken worden over het belang van ‘VERBINDING’ in de bejegening.
De verpleegkundig specialist GGZ kan als (regie-)behandelaar inhoudelijk invulling geven door principes toe te passen op de doelgroep waarmee gewerkt wordt. Tevens kan de VS GGZ als kartrekker fungeren binnen zijn/haar instelling om zo GIT-PD te implementeren en te borgen.

De verpleegkundig specialist is een zelfstandig behandelaar met een eigen, wettelijke bevoegdheid om voorbehouden handelingen te verrichten. Tegelijkertijd doen in de praktijk verschillende opvattingen de ronde. Zo wordt soms gezegd dat een VS onder supervisie van een geneeskundig specialist werkt, niet zelfstandig mag verwijzen of bepaalde geneesmiddelen niet mag voorschrijven. Hoe zit dat?

In deze sessie wordt het juridisch en professioneel kader rondom bekwaamheid en bevoegdheid helder uiteengezet. Daarbij wordt ingegaan op de wettelijke basis, de rol van registratie en de betekenis van individuele bekwaamheid binnen de professionele standaard, evenals de wijze waarop deze zich verhouden tot de praktijk en de samenwerking met andere disciplines. Juist in die samenwerking ontstaan verschillen in interpretatie, die het professioneel handelen en de onderlinge afstemming kunnen beïnvloeden.

Aan de hand van herkenbare praktijkvoorbeelden wordt toegelicht hoe dit kader toegepast kan worden. Er is ruimte voor vragen uit de zaal, waarbij wordt ingegaan op situaties die spelen in de dagelijkse praktijk. Door het juridisch kader als gemeenschappelijke basis te gebruiken, ontstaat ruimte voor gesprek, afstemming en verbinding in het professioneel handelen.

Na afloop van de sessie heb je een helder beeld van wat je als verpleegkundig specialist wél en niet mag, en hoe je dit onderbouwd bespreekbaar maakt binnen de samenwerking met artsen, andere disciplines en organisaties.

Wat zegt jouw stem, nog vóór je woorden gebruikt?

In de dagelijkse praktijk van de verpleegkundig specialist draait alles om verbinding: met patiënten, met collega’s, met andere disciplines en met jezelf. Toch staan we zelden stil bij het instrument waarmee die verbinding als eerste tot stand komt: “onze stem”

Nog vóór inhoud landt, maakt je stem contact. Ze kan vertrouwen wekken, rust brengen en leiderschap uitstralen of juist afstand creëren. Wat gebeurt er met je stem onder druk? Hoe beïnvloedt stemgebruik samenwerking in het team? En hoe kun je bewust inzetten op meer verbinding in uitdagende gesprekken?

In deze interactieve sessie combineren Laura Vlasblom (zangeres en stemcoach) en Thomas Luijf (anesthesiemedewerker en communicatiespecialist) praktijkervaring uit de zorg met direct toepasbare oefeningen rondom ademhaling, draagkracht en presence. Het gaat hierbij om bewustwording, energie en professioneel contact.

Verbinding begint niet bij wat je zegt, maar bij hoe je klinkt en hoe je aanwezig bent.

Als VioS en actief op sociale media merk ik dagelijks hoeveel invloed online zichtbaarheid heeft op hoe je jezelf positioneert als professional. Wat begon met het delen van ervaringen uit mijn werk, is uitgegroeid tot een manier om kennis te delen, verbinding te maken en het vak van verpleegkundigen en de verpleegkundig specialist beter op de kaart te zetten.
Voor mij zijn sociale media geen etalage, maar een plek voor inhoud en reflectie. Door eerlijk te schrijven over klinisch redeneren, twijfels, groei en mooie momenten in de zorg, ontstaat herkenning bij collega’s. Dat zorgt voor gesprekken, nieuwe inzichten, nieuwe contacten en een netwerk dat verder gaat dan je eigen organisatie.
Platformen zoals LinkedIn en Instagram maken het mogelijk om laagdrempelig te netwerken. Je komt in contact met andere VioS en VS’en, maar ook met verpleegkundigen die misschien nog twijfelen over de volgende stap in hun loopbaan. Juist daar ligt een kans.
Door zichtbaar te zijn en een realistisch beeld te laten zien van ons werk, inclusief de verantwoordelijkheid en de complexiteit, maar ook de ontwikkeling en voldoening, kunnen we anderen enthousiasmeren voor het vak maar ook bewustwording creëren in de samenleving. In een tijd waarin we hard nieuwe verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten nodig hebben, is dat misschien wel belangrijker dan ooit.
Tegelijkertijd vraagt dit ook om bewust gebruik. Professioneel blijven, grenzen bewaken en werken volgens de kaders van V&VN blijft de basis.
Voor mij is sociale media uiteindelijk een middel. Een manier om mezelf te ontwikkelen, anderen mee te nemen in het vak en bij te dragen aan de zichtbaarheid en positionering van de verpleegkundig specialist.

Bij mensen met niet-aangeboren hersenletsel (NAH) staat verbinding vaak onder druk. Cognitieve stoornissen, gedragsveranderingen en verminderd ziekte-inzicht maken dat cliënten zich niet meer op de gebruikelijke manier kunnen verhouden tot zichzelf, hun naasten en zorgverleners. Dit leidt regelmatig tot zogenoemd ‘probleemgedrag’, dat in de praktijk kan resulteren in misverstanden, handelingsverlegenheid van het team en fragmentatie van zorg.
In deze sessie wordt gedrag bij NAH benaderd als een uiting van verstoorde verbinding. Deze visie sluit aan bij bestaande richtlijnen en zorgstandaarden waarin het belang van persoonsgerichte zorg, het betrekken van naasten en interprofessionele samenwerking centraal staat
De verpleegkundig specialist speelt een sleutelrol in het herkennen, duiden en herstellen van verbinding, zowel op patiëntniveau als binnen het behandelteam en de zorgketen. Door verbinding expliciet te benaderen als klinisch aangrijpingspunt ontstaat meer afgestemde en effectieve zorg.

Literatuur
Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie. (2014). Richtlijn delier bij ouderen.
Trimbos-instituut. (2017). Zorgstandaard Dementie.
Verenso, & Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie. (2018). Multidisciplinaire richtlijn probleemgedrag bij ouderen.
Zorginstituut Nederland. (2020). Zorgstandaard Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH). Zorginstituut Nederland.

De American Thoracic Society (ATS) en European Respiratory Society (ERS) definiëren longrevalidatie als een alomvattende interventie gebaseerd op een grondig assessment, gevolgd door therapieën op maat, waaronder, maar niet beperkt tot, oefentraining, voorlichting en gedragsverandering, ontworpen om de fysieke en psychologische toestand van mensen met chronische ademhalingsaandoeningen te verbeteren en het langdurig volhouden van gezondheidsbevorderend gedrag te bevorderen.
Longrevalidatie zorgt op patiënt niveau voor lichamelijke, sociale en mentale verbinding;
– Lichamelijke verbinding door het opnieuw leren samenwerken van ademhaling, spieren en inspanning.
– Sociale en mentale verbinding door contact met zorgverleners, familie en lotgenoten. Dit helpt bij motivatie, emotionele steun en het omgaan met de ziekte.

Dit doen we multidisciplinair met o.a. longartsen, verpleegkundig specialisten, fysiotherapeuten, ergotherapeuten, psychologen, diëtisten en maatschappelijk werkers.
Ook voor patiënten met vergevorderd COPD is longrevalidatie geschikt door het inzetten van NMES. Tudorache et al. (2020) onderzochten het effect van NMES in combinatie met longrevalidatie in vergelijking met longrevalidatie alleen bij patiënten met vergevorderd COPD. Zij concludeerden dat NMES in combinatie met longrevalidatie leidt tot significante gunstige effecten op de inspanningstolerantie, kortademigheid, spierzwakte en kwaliteit van leven.
Een andere innovatieve behandeling is ELVR. Hierbij worden via bronchoscopie eenrichtingsventielen geplaatst in ernstig aangedane longdelen, waardoor deze inklappen en de hyperinflatie afneemt. Hierdoor krijgen gezondere longdelen meer ruimte om efficiënter te functioneren (Rein Postuma et. al., 2023).

Met deze presentatie wil ik derdelijns longrevalidatie onder de aandacht brengen en de bekendheid ervan vergroten. Een goede verbinding tussen eerste, tweede en derdelijns COPD zorg is essentieel om de patiënt op het juiste moment te verwijzen en door middel van effectieve nazorg en terugkoppeling de behaalde resultaten duurzaam te behouden.

———————————————————————————————————————
Tudorache, E. & Traila, D. & Marc, M. Et. Al. (2020). The role of neuromuscular electrostimulation in patients with advanced COPD included in pulmonary rehabilitation programs. European Respiratory Journal 2020; 56: Suppl. 64, 83.

Rein Posthuma & Anouk W Vaes & Martijn A Spruit &, Lowie E G W Vanfleteren (2023). Recent advances in bronchoscopic lung volume reduction for severe COPD patients. Curr Opin Support Palliat Care. 2023 Dec 1;17(4):296-300. doi: 10.1097/SPC.0000000000000682. Epub 2023 Oct 26.

De gezondheidszorg staat voor grote uitdagingen. We zijn genoodzaakt nieuwe wegen te vinden om te ondersteunen bij gezondheid, mentale veerkracht en duurzaam herstel. In deze transitie vervult de Verpleegkundig Specialist een verbindende rol. Als regiebehandelaar staat de VS dichtbij cliënt, het team en fungeert hij/zij als schakel tussen medische en psychologische zorg. Hierdoor heeft de VS een sleutelrol in het mogelijk maken van de benodigde verandering. Duurzame verandering blijkt in de praktijk echter vaak knap lastig. Om daadwerkelijk ‘iets anders’ te doen én vol te houden, hebben professionals praktische handvatten nodig.

Acceptatie- en Commitmenttherapie (ACT) biedt deze praktische en direct toepasbare tools. ACT is een transdiagnostisch en evidence-based behandelmethode voor uiteenlopende problematieken, zoals chronische pijn, verslaving, angst- en stemmingsstoornissen en psychose (Levin et al., 2024). ACT leert mensen om ruimte te maken voor hun klachten en flexibeler om te gaan met wat het leven je brengt (acceptatie). Daarnaast nodigt ACT je uit stil te staan bij wat er werkelijk toe doet in je leven en waar je energie in wilt investeren (commitment). Dit maakt het een zeer waardevolle toevoeging voor de VS. Als je verbinding kunt maken met de onderliggende drijfveren van cliënten, krijg je namelijk krachtige tools in handen om hen te begeleiden richting gezondheid en herstel.

Tijdens deze interactieve workshop:
• leer je wat ACT is via een combinatie van theorie en ervaringsgerichte oefeningen
• krijg je een frisse blik op mentale gezondheid en herstel
• ontdek je hoe je ACT preventief, individueel of in groepsaanbod kunt inzetten, met praktijkvoorbeelden
• begrijp je hoe ACT bijdraagt aan veerkracht en duurzame inzetbaarheid van professionals, zoals de zoektocht naar persoonlijke en verbindende waarden in een team.

Kortom: een praktische workshop met oefeningen die je morgen kan doen met je cliënt én die een inkijkje geeft wat ACT kan betekenen bij de uitdagingen van de VS van morgen.

Binnen psychotherapeutisch georiënteerde GGZ-praktijken is de inzet van de verpleegkundig specialist GGZ (VS-GGZ) nog niet altijd vanzelfsprekend. Wanneer een VS-GGZ als eerste in een organisatie start, bestaat er regelmatig onduidelijkheid over het volledige competentieprofiel en de potentiële meerwaarde voor patiëntenzorg en organisatieontwikkeling. Dit kan ertoe leiden dat medische en verpleegkundige expertise onvoldoende wordt benut, terwijl juist bij complexe psychiatrische problematiek een integrale (verpleegkundige) benadering van somatiek, farmacotherapie en psychotherapie een grote meerwaarde kan bieden.

In onze kleinschalige GGZ-organisatie (±20 medewerkers) is de VS-GGZ geïntroduceerd in een context waar de rol nog onvoldoende was ingebed. Door zichtbaar verpleegkundig redeneren, gerichte samenwerking met psychiater en psychologen en het nemen van projectmatige regie is stapsgewijs gewerkt aan het versterken van verbinding tussen somatiek en psyche, tussen disciplines en tussen innovatie en dagelijkse praktijk. Daarbij fungeert de VS-GGZ als schakel tussen verschillende perspectieven binnen het behandelproces: het medisch-psychiatrische perspectief, het psychotherapeutische perspectief en het verpleegkundig perspectief op functioneren, herstel en context.

Dit resulteerde onder andere in:

• een versterkte somatische blik binnen het intakeproces, waarbij somatiek een vaste plaats heeft gekregen in het primaire proces
• een effectief consultatief partnerschap met de psychiater bij complexe (farmacotherapeutische) vraagstukken en onvoldoende behandelrespons
• verdere professionalisering van bestaande innovatieve zorg
• een sterkere koppeling tussen klinische praktijk en wetenschappelijk onderzoek

Door deze verbindende rol wordt de expertise van de VS-GGZ niet alleen zichtbaar in individuele behandeltrajecten, maar ook op team- en organisatieniveau. De ervaring laat zien dat het expliciet positioneren van de VS-GGZ als verbinder tussen disciplines kan bijdragen aan betere benutting van expertise, meer integrale diagnostiek en behandeling en een versterking van de kwaliteit van zorg.

In deze workshop laten een VS-GGZ en een psycholoog/teammanager zien hoe je als VS-GGZ aantoonbare meerwaarde ontwikkelt in een organisatie die jouw rol nog moet leren kennen. Daarbij staat centraal hoe je vanuit klinische praktijkervaring en verpleegkundig redeneren verbinding kunt creëren tussen disciplines, behandelperspectieven en organisatieontwikkeling, en welke stappen daarbij helpend zijn gebleken.

Mensen met problematisch alcoholgebruik en cognitieve klachten bewegen zich vaak door een gefragmenteerd zorglandschap. Hun patientenreis wordt gekenmerkt door discontinuïteit, schaamte, stigma en gemiste preventie momenten. Voor verpleegkundig specialisten vraagt dit om verbinding overstijgend aan domeinen en om methodologisch onderbouwde manieren om ervaringskennis te integreren in zorg en onderzoek. In deze parallelsessie presenteer ik resultaten uit mijn Professional Doctorate traject waarin wetenschappelijk onderzoek, onderwijsontwikkeling en klinische innovatie met elkaar zijn verbonden.
Centraal staat de inzet van een Community of Inquiry (COL) als reflexieve en participatieve methode, gekoppeld aan patientjourney mapping en reflexive thematic validation. De sessie bouwt voort op twee samenhangende studies. 1. The journey of patients at risk of Korsakoff syndrome: a prisma scoping review. (W Kramer 2025) en 2. Perspectives on the patientjourney of individuals at risk of Korsakoff Syndrome: a qualitative study. (W Kramer 2026)
In de community of Inquiry reflecteren deelnemers gezamenlijk op de patientjourney maps en de voorlopige thematische analyse. Deze aanpak verstrekt verbinding als kwaliteit doordat verschillende spanningen en lacunes expliciet worden besproken in plaats van gladgestreken. De COL fungeert hierbij als methodologisch verantwoorde vorm van interpretatieve validatie.
Daarnaast laat ik zien hoe de uitkomsten zijn vertaald naar scholing voor professionals (verpleegkundig specialisten) met handvaten voor Trauma_ Informed Care en Person First Language in complexe zorgcontexten.
De sessie combineert wetenschappelijke verdieping met herkenbare praktijkvoorbeelden en interactieve reflectie en biedt deelnemers direct toepasbare inzichten voor eigen klinisch handelen en onderzoek ontwikkeling.

Verbinding vormt een kernbegrip binnen de zorgpraktijk van de verpleegkundig specialist, maar staat in de dagelijkse praktijk onder druk door toenemende complexiteit, tijdsdruk en een overwegend symptoomgerichte benadering. Binnen de psychiatrie wordt zichtbaar hoe juist het verlies van verbinding, met het eigen lichaam, met de ander en met de omgeving, een centrale rol speelt bij het ontstaan en in stand houden van klachten, met name bij trauma en chronische stress.

In deze parallelsessie staat mind-body medicine centraal als een concrete, wetenschappelijk onderbouwde benadering gericht op het herstellen van deze verbinding tussen brein en lichaam. Deze benadering wordt gepositioneerd binnen het bredere kader van integrative medicine, waarin het verbinden van biologische, psychologische en sociale processen centraal staat.

Vanuit inzichten uit onder andere de psychoneuroimmunologie en de stressrespons, en aanvullend de polyvagaaltheorie, wordt toegelicht hoe trauma en chronische stress leiden tot ontregeling van het zenuwstelsel en daarmee het vermogen tot zelfregulatie en verbinding beïnvloeden. Dit heeft directe impact op zowel de klachtenpresentatie als de interactie in de spreekkamer.

De verpleegkundig specialist bevindt zich in een unieke positie om deze verbinding te herkennen, te duiden en te herstellen. Door het combineren van klinisch redeneren met aandacht voor lichaamsbewustzijn, regulatie en relationele afstemming, fungeert de verpleegkundig specialist als brug tussen somatiek en psyche, en tussen medische interventie en menselijk contact. Deze sessie is specifiek ontwikkeld voor verpleegkundig specialisten die werken in complexe somatische en psychiatrische zorgcontexten.

Deelnemers maken actief kennis met ervaringsgerichte mind-body interventies gericht op het versterken van zelfregulatie en het herstellen van interne veiligheid. Hiermee worden direct toepasbare handvatten geboden die bijdragen aan effectiever klinisch handelen en meer therapeutische afstemming in de spreekkamer.

Deze sessie sluit direct aan bij het congresthema VERBINDING door te laten zien hoe verstoring van interne lichaamsverbinding doorwerkt in interpersoonlijk contact en hoe herstel hiervan leidt tot versterking van therapeutische verbinding.

Deze parallelsessie laat zien dat peripartum psychiatrie bij uitstek een verbindingsthema is. Psychische kwetsbaarheid rond zwangerschap en geboorte ontstaat nooit los van context, maar op het snijvlak van biologie, psychologie, sociale omstandigheden en zingeving. In deze sessie staat verbinding centraal op meerdere niveaus:
– met de moeder (ouders): door nabijheid, erkenning, normalisatie en een dragende therapeutische relatie.
– met het kind: door aandacht voor hechting, sensitieve interacties en vroegtijdige ondersteuning.
– tussen zorgdomeinen: GGZ, huisarts, verloskundige, kraamzorg, consultatiebureau, maatschappelijk werk en gemeente.
– tussen kliniek en samenleving: psychische klachten worden geduid binnen maatschappelijke stressoren zoals armoede, eenzaamheid, migratie en woningnood.
Professionele verbinding: de verpleegkundig specialist GGZ als bruggenbouwer, regisseur en inhoudelijk leider in een complexe keten.

De VS‑GGZ fungeert hierin als anker van continuïteit, die klinische expertise verbindt met verpleegkundige nabijheid en maatschappelijk bewustzijn. Daarmee raakt deze scholing de kern van het congres-thema: verbinding als randvoorwaarde voor herstel, kwaliteit van zorg en veerkracht.

Verbinding lichaam en psyche:
Recente studies tonen aan dat oestrogeen direct invloed heeft op hersenprocessen die betrokken zijn bij psychiatrische aandoeningen zoals psychose, stemmingsstoornissen en ADHD (Brand & Sommer, 2021; Mu et al., 2024). Schommelingen in de hormoonspiegels tijdens de menstruele cyclus, na de bevalling of rondom de overgang veroorzaken zowel lichamelijke als psychische effecten. Afhankelijk van de hormonale fase kunnen symptomen verergeren of juist verminderen. Een belangrijk, onderbelicht mechanisme is de medicamenteuze beïnvloeding van de hormonale balans: veelgebruikte antipsychotica blokkeren dopaminereceptoren in de hypofyse, wat leidt tot hyperprolactinemie en onderdrukking van de oestrogeenproductie (secundair hypogonadisme). Hierdoor valt het beschermende effect van oestrogeen op het brein weg, wat cognitieve achteruitgang en verergering van symptomen, naast somatische risico’s zoals osteoporose, kan veroorzaken (Mu et al., 2024; Brand & Sommer, 2021).
Verbinding tussen disciplines, Verbinding over de levensloop, Verbinding tussen wetenschap en praktijk:
Recente publicaties bieden toepasbare richtlijnen voor de dagelijkse GGZ-praktijk. Uit een casusreeks van De Jong et al. (2023) blijkt dat een premenstruele dosisverhoging van psychostimulantia bij vrouwen met ADHD en stemmingsklachten tot klinisch relevante verbetering leidt, zonder relevante bijwerkingen. Daarnaast werd in een vrouwspecifieke groepsbehandeling, opgezet rond de menstruele cyclus, duidelijk dat cyclussymptoommonitoring met een PMS-kalender het zelfinzicht vergroot en schaamte vermindert (De Jong et al., 2024). Wynchank et al. (2026) vertaalden deze inzichten naar een klinisch protocol met beslisondersteuning voor diagnostiek, monitoring en dosisaanpassing, dat toepasbaar is zonder voorkennis over hormonen. Uit een groot onderzoek van Brand et al. (2024) blijkt dat hormoontherapie bij vrouwen met psychose het terugvalpercentage met 16% verlaagt, vooral bij vrouwen die starten tussen hun 40e en 55e jaar.

In onze grote SGGZ organisatie is een duale pilot uitgevoerd om verpleegkundig klinisch redeneren middels structureel gebruik van NANDA-diagnoses, NOC-uitkomsten en NIC-interventies te versterken en te integreren binnen zowel een forensisch klinische afdeling als een ambulant IHT-team. Deze pilots lieten zien dat het implementeren van een gedeelde verpleegkundige taal niet alleen een methodische verandering is, maar vooral een krachtige manier om verbinding te creëren en om te positioneren. Alle verpleegkundigen namen deel aan een meerdaags scholingstraject, aangevuld met casuïstiekbesprekingen, intervisie en coaching. Een gestructureerd monitoringskader (nul- en eindmetingen, dossieranalyse, kwalitatieve feedback) ondersteunde de implementatie.

Drie vormen van verbinding kwamen duidelijk naar voren. Professionele en interdisciplinaire verbinding: Het gebruik van NANDA-diagnoses en NOC-geformuleerde resultaten maakte verpleegkundige behandeling explicieter en beter uitlegbaar aan andere disciplines. Hierdoor werd zichtbaar waar verpleegkundige behandeling zich op richt, welke doelen worden nagestreefd en hoe verpleegkundigen bijdragen aan herstel en functioneren. Dit vergrootte wederzijds begrip en versterkte de positie van verpleegkundigen binnen het multidisciplinaire team. Digitale verbinding: De pilots toonden aan dat succesvolle implementatie alleen mogelijk is wanneer het de EPD-werkwijze helder, vindbaar en uniform is beschrijven. Zonder deze digitale basis ontstaat versnippering en extra registratielast. Strategische verbinding: Duurzame verandering vereiste afstemming tussen teamniveau, operationeel- en strategisch niveau binnen de organisatie. Pas wanneer verwachtingen, besluitvorming en verantwoordelijkheden op deze niveaus verbonden waren, kwam daadwerkelijke vooruitgang tot stand.

Door deze inzichten te delen willen wij bijdragen aan verdere verbinding binnen de beroepsgroep en aan een scherper, professioneler profiel van verpleegkundig behandelen in de geestelijke gezondheidszorg.

In de huidige gezondheidszorg vervult de verpleegkundig specialist inmiddels een sleutelrol op het snijvlak van patiëntenzorg, innovatie en samenwerking. De verpleegkundig specialist wordt vaak geduid als een verbinder.
In het 18e jaarcongres V&VN VS 2026 staat VERBINDING centraal en hiermee: “Hoe versterken we professioneel handelen zó, dat het leidt tot effectieve zorg én duurzame relaties?” De kern ligt in reflectie als basis voor effectief en persoonlijk leiderschap.

Effectief leiderschap gaat over richting geven, prioriteren en verantwoordelijkheid nemen in complexe situaties. Persoonlijk leiderschap gaat over zelfinzicht, waardenbewustzijn en het vermogen om congruent te handelen. Voor de verpleegkundig specialist zijn deze twee onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wie leiding wil geven aan zorgprocessen, moet eerst leiding kunnen geven aan zichzelf.

Reflectie vormt daarbij het fundament. Door systematisch stil te staan bij besluitvorming, communicatie, morele dilemma’s en eigen overtuigingen ontstaat professionele diepgang. Vragen als Wat stuurde mijn handelen? Welke aannames nam ik mee? Hoe beïnvloedde mijn houding de samenwerking? vergroten niet alleen de kwaliteit van zorg, maar versterken ook interprofessionele verbinding.

In teams bevordert reflectief leiderschap een cultuur van openheid en vertrouwen. In de relatie met de patiënt verdiept het de gezamenlijke besluitvorming. En op persoonlijk niveau draagt het bij aan veerkracht en duurzame inzetbaarheid.

Deze bijdrage verkent hoe de verpleegkundig specialist reflectie kan inzetten als strategisch instrument voor professioneel handelen. VERBINDING wordt daarbij gezien als resultaat van bewust, effectief en persoonlijk leiderschap.

Want wie leiderschap neemt over zichzelf, kan verbinden. En wie verbindt, versterkt de gezondheidszorg.

Verpleegkundig specialisten in opleiding leren klinisch redeneren binnen het medisch domein. Dat is een complex en tijdintensief proces dat vraagt om gerichte, individuele begeleiding. De praktijk is weerbarstig: docenten en praktijkopleiders hebben beperkte tijd, contactmomenten zijn schaars en de individuele begeleidingsbehoefte blijft daardoor meer dan eens onvervuld.
Dit was de aanleiding om te verkennen of AI een zinvolle rol kan spelen in het ondersteunen van formatieve feedback op schaal. Binnen de MANP aan de Hanze werd daarom een ondersteunende AI-tool gepilot waarmee vios klinische casussen doorwerken van differentiaaldiagnose tot farmacotherapeutische besluitvorming. De tool biedt twee lagen van feedback: Socratische vragen die per denkstap aanzetten tot nadenken, en aan het einde inhoudelijke normatieve terugkoppeling op de redenering.
Bij het uitrollen van de pilot stond verbinding tussen disciplines centraal. Voor de ontwikkeling van de casuïstiek werden VS’en, een apotheker en een arts betrokken. Interprofessionele samenwerking is voor dit doel geen bijzaak, maar een voorwaarde voor een tool die zowel medisch als farmacotherapeutisch klopt én aansluit op de beroepspraktijk van de verpleegkundig specialist.
Op basis van de lopende pilot worden vroege bevindingen gedeeld over hoe vios de tool ervaren, wat het ze oplevert en hoe docenten binnen de MANP de plek van dergelijke tools in het onderwijs beoordelen.

Na mijn afstudeeronderzoek naar polyfarmacie, uitgevoerd vanuit de Fontys Hogeschool in samenwerking met Dokters en Co, wil ik dit belangrijke onderwerp opnieuw onder de aandacht brengen.

Polyfarmacie vormt een groeiende uitdaging binnen de huisartsenzorg. Zonder een passende, structurele aanpak kost het niet alleen veel tijd, maar leidt het ook tot onnodige gezondheidsproblemen en verhoogde zorgkosten.

Tijdens deze symposiumdag, waarin verbinding centraal staat, wil ik laten zien hoe juist die verbinding een sleutelrol speelt in het verbeteren van de zorg rondom polyfarmacie. Door eerstelijnszorgverleners actief te betrekken bij zowel het probleem als de aanpak en mijn uiteindelijke verbeteragenda, ontstaat er ruimte voor betere samenwerking.

Mijn doel is om de verbinding te versterken tussen apotheker, verpleegkundig specialist, huisarts, praktijkondersteuner en patiënt. Daarnaast richt ik me op het uitbreiden van deze verbinding naar zorgverleners buiten de huisartsenpraktijk.

Door op de juiste manier verbinding te maken, zowel met patiënten met polyfarmacie als met andere zorgprofessionals, kan een effectieve en duurzame aanpak worden gerealiseerd die breder toepasbaar is.

Begin 2025 telde Nederland 3,76 miljoen ouderen. Die groep gaat sterker toenemen: in 2070 zijn er naar verwachting 5,4 miljoen 65-plussers. Bij de ouderen stijgt vooral het aantal 80-plussers: van ruim 0,9 miljoen in 2025 naar 2,1 miljoen in 2070.
Ondanks die stijging staat de ouderenzorg voor aanzienlijke bezuinigingen, waarbij structureel bijna € 2 miljard wordt bespaard op de langdurige zorg (Wlz) en plannen voor eigen bijdragen in de wijkverpleging worden overwogen.
Dit zorgt ervoor dat ouderen in Nederland steeds langer zelfstandig thuis blijven wonen. Dit wordt dus gestimuleerd door het overheidsbeleid, maar het is ook de wens van ouderen zelf om de regie te behouden, waarbij inmiddels zo’n 94% van de senioren thuis woont. Dit beleid zorgt wel voor een toename van kwetsbare thuiswonenden met complexe behoeften. Dit vraagt een toename van complexe zorg aan huis, waarbij er verbinding moet zijn tussen zorgprofessionals in de eerste lijn. Deze verbinding kan ontstaan door het geriatrisch assessment aan huis in te zetten.

Tijdens een interactieve workshop gaan we met elkaar in verbinding en duiken we in complexe casuïstiek uit de dagelijkse praktijk. Samen onderzoeken we wat het geriatrisch assessment aan huis écht inhoudt.
Door open uitwisseling van ervaringen en inzichten ontstaat er verbinding tussen disciplines, perspectieven en praktijkervaring. Deze verbinding vormt de basis voor waardevolle kennisdeling, nieuwe inzichten en concrete handvatten voor de praktijk.
Zo gaan alle deelnemers niet alleen met meer kennis, maar ook met hernieuwde inspiratie en energie naar huis – klaar om de uitdagingen van de vergrijzing in de zorg aan te pakken.

Hoe verbind je je als verpleegkundig specialist met vakgenoten, kennis en ontwikkeling? En wat levert dat je concreet op? In deze sessie ontdek je de kracht van netwerken binnen de V&VN VS. We verkennen hoe verbinding bijdraagt aan professionele groei, invloed op richtlijnen en het versterken van je dagelijkse praktijk.

Tijdens dit interactieve onderdeel van het congres staat verbinding centraal door middel van zogeheten “verbindingstafels”. Deelnemers gaan in kleine groepen in gesprek rond verschillende thema’s en prikkelende vragen, zoals: waar wil ik bij horen, wat kan ik bijdragen en wat levert deelname mij op?

Deze sessie is voor iedereen ongeacht of je aangesloten bent bij een netwerk.
Laat je inspireren en ontdek hoe jij onderdeel kunt worden van een verbonden en lerende omgeving.

“Verpleegkundig specialisten verbonden door herregistratie”

Onafhankelijk onderzoek naar de effecten van een nieuwe herregistratiemethode op het beroep en verpleegkundig specialisten zelf staat centraal. Hoe ziet het traject eruit, hoe wordt het onderzoek opgezet en waar wordt de verbinding gelegd met de ontwikkeling van verpleegkundig specialisten?

Het zorgveld is ingrijpend aan het veranderen. Als zelfstandig bevoegd behandelaar ben je de verbinder van medische, sociale, psychologische en verpleegkundige disciplines. De verpleegkundig specialist borgt de continuïteit van zorg waarbij de patientjourney leidend is en jaagt verbeteringen en vernieuwingen aan op basis van kennis en wetenschap. Juist daarom is het essentieel dat we aantoonbaar bekwaam zijn en onze vakbekwaamheid in de volle breedte van de T-shape voortdurend onderhouden en versterken.

(Her)registratie is een wettelijke verplichting en stimuleert ons om ons vak bij te houden en te investeren in professionele ontwikkeling. Hierin zien het College Specialismen Verpleegkunde (CSV) en de Registratiecommissie Specialismen Verpleegkunde (RSV) kansen voor verbetering. Zij willen kijken hoe de herregistratiemethode zo kan worden aangepast dat die ons uitdaagt en ondersteunt om onze rol als zelfstandig bevoegd (regie)behandelaar te pakken en ons te ontwikkelen op de andere competenties van de T-shape. In samenwerking met verpleegkundig specialisten, stakeholders en inhoudelijke experts is de huidige herregistratiemethode doorontwikkeld tot een nieuwe methode. Deze is gebaseerd op inzichten uit wetenschappelijk onderzoek naar leren en ontwikkelen en legt de nadruk op zelfsturing. We verwachten dat deze methode ons in staat stelt om op een doelgerichte manier onze bekwaamheid aan te tonen, te onderhouden en uit te breiden, ons bewuster maakt van onze waarde in het zorglandschap en ons ondersteunt om dit ook actief uit te dragen.

De planning is om vanaf medio 2027 een vijfjarige pilot te starten waarin de nieuwe methode wordt getest door verpleegkundig specialisten. CSV en RSV laten onafhankelijk onderzoeken hoe de methode wordt ervaren door verpleegkundig specialisten en wat de effecten zijn op het beroep en de beroepsbeoefenaars. Het doel is om te komen tot een herregistratiemethode die aansluit bij de huidige ontwikkelingen en bijdraagt aan goede zorg, nu en in de toekomst.

Wanneer mensen in hun leven geconfronteerd worden met een ziekte of aandoening, wordt niets meer vanzelfsprekend. Er ontstaat een periode waarin zij verbinding moeten maken met nieuwe realiteiten: bezoeken aan zorgprofessionals, het opstarten van behandelingen en het omgaan met bijwerkingen of veranderingen in het lichaam en uiterlijk. Ook in werk, sport en dagelijkse activiteiten zijn soms aanpassingen nodig. Daarnaast kan een ziekte binnen relaties tot verschuivingen leiden, omdat intimiteit en seksualiteit opeens anders worden beleefd door zowel de patiënt als diens partner.
Veel zorgprofessionals geven aan dat het belangrijk is om seksualiteit bespreekbaar te maken. Maar gebeurt dit in de praktijk wel voldoende? Zijn wij als zorgverleners voldoende opgeleid om dit gesprek te voeren en echte verbinding te maken met dit intieme aspect van iemands leven? Welke barrières ervaren we om seksualiteit in de spreekkamer te bespreken? En is jouw organisatie uitgerust met zorgmedewerkers naar wie mensen met seksuele klachten verwezen kunnen worden? Hoe ziet het regionale netwerk eruit waarin verbinding tussen disciplines rondom seksuologische zorgvragen centraal staat?
In mijn dagelijks werk ervaar ik gesprekken over seksualiteit als buitengewoon waardevol. Ze vormen een essentieel onderdeel van de zorg voor de patiënten die ik behandel en begeleid. Het gesprek over seksualiteit creëert verbinding tussen ziekte en kwaliteit van leven. Het verbindt de medisch-technische kant van zorg — cure — met de mensgerichte kant — care. En vooral: het brengt mij als zorgprofessional in echte verbinding met iemand die leeft met een chronische aandoening.
Mijn werk richt zich op mensen die leven met hiv, hepatitis B en/of C, evenals mensen die worstelen met seksuele identiteit of de gevolgen van seksueel geweld. Wanneer iemand zich openstelt voor een gesprek over seksualiteit, ontstaat vrijwel direct een basis van vertrouwen. Die verbinding maakt dat we samen kunnen werken aan een betere kwaliteit van leven.
Ik ben ervan overtuigd dat het niet uitmaakt met welke chronische ziekte iemand bij de verpleegkundig specialist of een andere zorgprofessional komt: het gesprek over seksualiteit blijft een onmisbaar onderdeel van goede, persoonsgerichte zorg. Het is juist die verbinding die het verschil maakt.

In deze sessie wordt het thema VERBINDING concreet gemaakt aan de hand van de rol van de verpleegkundig specialist in de hoofd-hals oncologische (na-)zorg: verbinding met patiënten, verbinding binnen multidisciplinaire zorg, verbinding tussen care en cure, en verbinding tussen praktijk, onderwijs en wetenschap.

Achtergrond:
Hoofd-hals kanker heeft ingrijpende gevolgen voor functioneren, participatie en kwaliteit van leven. De zorg is complex en multidisciplinair, waarbij continuïteit en tijdige signalering van toxiciteit en/of beperkingen ten gevolge van de (kanker-) behandeling essentieel zijn. Tijdige en passende verwijzing naar ondersteunende en/of revalidatiezorg is een voorwaarde voor optimaal herstel. De verpleegkundig specialist vervult hierin een spilfunctie.

Beschrijving:
Aan de hand van casuïstiek en onderzoeksresultaten wordt geïllustreerd wat de regierol van de verpleegkundig specialist is in de (na-)zorg voor patiënten met hoofd-hals kanker. Er wordt gereflecteerd op een persoonlijk ontwikkeltraject waarin de functies van verpleegkundig specialist, docent MANP en onderzoeker samenkomen. En hoe deze hebben bijgedragen aan de ontwikkeling en evaluatie van (na-)zorg voor patiënten met hoofd-hals kanker. Hiermee wordt zichtbaar hoe verbinding tussen dagelijkse praktijk, onderwijs en wetenschap kan bijdragen aan kwaliteit van zorg.

Relevantie:
Het biedt verpleegkundig specialisten handvatten om hun rol als verbinder en klinisch leider verder te versterken, ongeacht specialisme.

Wat als een (chronisch ziek) kind angst heeft opgebouwd voor alles wat met het ziekenhuis te maken heeft? Of wanneer een kind vanwege cognitieve achterstand niet begrijpt wat de vreemde zorgverleners van hem willen, en de angst het overneemt? Welke aspecten bij deze patiëntengroepen vragen om ultieme verbinding in deze zorg? En welke tools (medicamenteus en niet-medicamenteus) kunnen we inzetten om deze zorg vorm te geven?

In het Juliana Kinderziekenhuis staat het kind centraal en wordt vanuit de PROSA-methode gewerkt. Een methode om angst, pijn en stress in de ziekenhuissetting tot een minimum te beperken (PROSA Network). Regelmatig komt het voor dat kinderen door bijvoorbeeld eerder opgedane ervaringen te angstig zijn om een eenvoudige procedure te ondergaan. Hoe ga je daarmee om?
Deze zorg vraagt om verbinding op vele vlakken:
– Verbinding met de onderliggende oorzaken van deze angsten;
– Verbinding door met het kind en de ouder deze angsten onder woorden te kunnen brengen;
– Verbinding met het kind en hem of haar de regie te kunnen geven;
– Verbinding en flexibiliteit van alle betrokken zorgverleners om de procedure afwijkend van de normaal, maar zo trauma-vrij mogelijk te kunnen doen.

Want alleen door échte verbinding kan je het verhaal achter de angst horen en daar een positieve ervaring van maken.

Samen met het kind, de ouder en alle betrokken zorgverleners wordt een plan op maat gemaakt. De Verpleegkundig Specialist is een spil in dit web: bewaakt vanuit haar medisch inhoudelijke kennis het vakinhoudelijk handelen, vanuit haar verpleegkundige achtergrond het vertrouwen en de optimale communicatie, vanuit haar professionele rol de organisatie en kwaliteit en vanuit haar verbindende rol de samenwerking. Dit is nodig om tot een goed eindresultaat te komen. Kortom, het angstige kind vraagt bij uitstek om verbinding in deze zorg.

Deze sessie richt zich op de verbinding tussen het darmmicrobioom en het brein en de mogelijke rol hiervan bij het ontstaan van depressieve klachten. In toenemende mate laat onderzoek zien dat verstoringen in het darmmicrobioom samenhangen met veranderingen in stemming en stressrespons.

De sessie legt de verbinding tussen somatische en psychische processen en maakt inzichtelijk hoe biologische, psychologische en leefstijlfactoren elkaar wederzijds beïnvloeden. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar pathofysiologie, maar ook naar de klinische relevantie: wanneer kan het zinvol zijn om verder te kijken dan alleen symptoomgerichte behandeling?

Daarnaast wordt de verbinding gelegd tussen verschillende fasen van zorg. Specifiek wordt ingegaan op situaties waarin patiënten onvoldoende herstellen op standaardbehandeling of waarbij afbouw van antidepressiva moeizaam verloopt. In deze context kan het microbioom een aanvullende invalshoek bieden.

Leefstijl- en voedingsinterventies worden vaak gepositioneerd als aanvullend op de bestaande richtlijnen. Dit onderstreept de rol van de verpleegkundig specialist als verbinder tussen verschillende behandelperspectieven en als schakel tussen wetenschap en praktijk.

De sessie benadrukt dat darmmicrobioom gerichte diagnostiek en interventies complementair zijn aan, en geen vervanging vormen voor, reguliere behandeling van depressie conform geldende richtlijnen.

Sport en beweging speelt een belangrijke rol in gezondheidsbevordering en ziektepreventie. In de zorg wordt sport en beweging steeds vaker ingezet, maar dit kan nog veel beter. Steeds meer zorgprofessionals zijn zich bewust van het belang van sporten en bewegen, maar vaak weten zij onvoldoende hoe zij hun patient daadwerkelijk aan sport en bewegen kunnen verbinden. In deze sessie nemen we de deelnemers mee in de vraag: Hoe help je jouw patiënt in beweging? We willen niet alleen informeren, maar vooral ook handelingsperspectief bieden, denk aan: hoe voer je het gesprek over bewegen? welke adviezen kun je je patiënt concreet geven? hoe kun je de samenwerking vinden om je patient aan beweging te helpen? en meer!

Interactief begin
Peilen van kennisniveau aan de hand van stellingen.
Wat doet de VS al in het kader van:
– het bespreekbaar maken van sporten/bewegen
– het geven van advies
– inzetten van interventies
– verwijzing en/of samenwerking buiten de eigen instelling
Wat weet de VS al over:
– de beweegrichtlijn
– verwijsmogelijkheden
– Very Brief Advice

Inhoudelijk gedeelte
Korte inleiding over:
– belang en positieve effecten van bewegen
– de huidige stand van zaken over de toepassing van bewegen in de zorg
– verbinding met de toekomst: Integreren van bewegen in de reguliere zorg en verduurzaming van de zorg

Afhankelijk van het kennisniveau van de deelnemers wordt tijd besteed aan onderstaande onderwerpen:
– De rollen die je als professional aan kunt nemen
– Signaleer of er sprake is van onvoldoende bewegen
– Informeer over de positieve effecten van bewegen
– Adviseer om meer te bewegen gedurende de dag
– Denk mee over de mogelijkheden om in beweging te komen
– Verwijs door naar beweegprofessional of beweegaanbod
– Vraag aan de groep: welke rol past het meest bij jou als verpleegkundig specialist?

Motivatie:
– Hoe voer je een kort gesprek over bewegen?
– Hoe ga je om met een patiënt die wel wil graag bewegen, maar belemmeringen ervaart?

Verwijsmogelijkheden
– Hoe werk je samen met het sport -en beweegdomein?
– de buurtsportcoach
– Subsidies

Inspiratie:
Praktijkvoorbeelden van sporten en bewegen tijdens opname in het ziekenhuis en buiten het ziekenhuis

Wat kun jij doen in de praktijk om beweging in de zorg te implementeren?
– Belang van samenwerking en draagvlak
– Waar / hoe begin je?
– Enkele praktijkvoorbeelden/effectieve interventies

Achtergrond
De Spoedeisende Hulp (SEH) ziet een toenemende instroom van patiënten met fracturen, waarvan een groot deel bestaat uit simpele en stabiele letsels (SSL). Routinematige poliklinische controles en gipskamerbezoeken bij deze patiëntengroep dragen bij aan een hoge zorgbelasting, terwijl literatuur laat zien dat directe ontslagzorg veilig en effectief kan worden toegepast. In een uitgestrekte regio als Zeeuws-Vlaanderen, waar reisafstanden en toegankelijkheid een belangrijke rol spelen, vraagt dit om een andere inrichting van zorg: passend, patiëntgericht en verbonden.

Doel
Het doel van deze parallelsessie is inzicht geven in de implementatie van een zorgpad voor direct ontslag bij SSL op de SEH, ondersteund door thuismeten via telemonitoring. Hierbij staat de rol van de verpleegkundig specialist (VS) centraal als regisseur van hybride zorg.

Beschrijving van de interventie
Binnen ZorgSaam is een zorgpad ontwikkeld waarbij patiënten met geselecteerde simpele en stabiele letsels na beoordeling op de SEH direct met ontslag gaan. In plaats van routinematige controles ontvangen zij een orthese en worden zij digitaal gevolgd via de telemonitoringapplicatie Luscii. De app biedt gefaseerde informatie over het letsel, het hersteltraject, instructies en oefenmateriaal. Door middel van vragenlijsten en alarmsignalen wordt het herstel gemonitord. Bij afwijkingen of vragen kan laagdrempelig contact worden opgenomen via een speciaal ingerichte breuklijn, met duidelijke afspraken over escalatie naar de polikliniek indien nodig.

Verbinding als kern
Dit zorgpad versterkt verbinding op meerdere niveaus:
(1) tussen patiënt en zorgverlener door digitale nabijheid na ontslag,
(2) tussen ziekenhuis en thuissituatie door voortzetting van zorg buiten de muren van het ziekenhuis,
(3) binnen het multidisciplinaire team door heldere rolverdeling en samenwerking, en
(4) met de regionale context door het verminderen van onnodige reisbewegingen en zorgdrempels.
Thuismeten fungeert hierbij niet als doel op zich, maar als middel om patiëntgerichte zorg en continuïteit te waarborgen.
Relevantie voor de verpleegkundig specialist
De VS speelt een sleutelrol in de selectie van patiënten, het klinisch redeneren rondom veiligheid, het organiseren van nazorg en het bewaken van kwaliteit. Deze sessie laat zien hoe de VS bijdraagt aan Juiste Zorg op de Juiste Plaats en hoe hybride zorg praktisch en verantwoord kan worden ingericht binnen de traumazorg.

Conclusie
Direct ontslag bij simpele en stabiele letsels, ondersteund door thuismeten, is een haalbare en patiëntgerichte vorm van zorg die bijdraagt aan verbinding, doelmatigheid en toegankelijkheid. Deze aanpak biedt concrete handvatten voor verpleegkundig specialisten die hybride zorg willen implementeren binnen hun eigen praktijk.

In de zorg stapelen de uitdagingen zich op: hoge werkdruk, onregelmatige diensten en toenemende administratieve lasten. Organisaties zoeken naar oplossingen – maar wat als een belangrijk deel van de sleutel tot betekenisvol werk in jezelf ligt?
In deze interactieve sessie verkennen we intrinsieke motivatie en zingeving in het werk. Je staat stil bij waarom je ooit voor dit vak koos, wat je vandaag de dag betekenisvol vindt en waar juist je grootste energielekken zitten.
Deze inzichten helpen je om je werkplezier en bevlogenheid bewust te voeden en in te zetten – juist ook in een hectische werkomgeving.
De sessie is gebaseerd op actueel wetenschappelijk onderzoek binnen het Amphia Ziekenhuis en wordt gekenmerkt door een energieke, interactieve stijl met ruimte voor reflectie en een vleug humor.

Verpleegkundig specialisten staan midden in de zorgpraktijk. Zij signaleren wat werkt, wat schuurt en wat beter kan. Daarbij hebben ze veel contact met de patiënt en hun naaste, waardoor ze veranderende zorgvragen goed kunnen signaleren. Toch bereikt die waardevolle kennis niet altijd de bredere beroepsgroep. In deze interactieve sessie staat één vraag centraal: hoe maak je van dagelijkse praktijkervaring een publicatie, bijvoorbeeld in het NTVG, en wel zo dat die verbindt – met collega’s, met andere disciplines en met de wetenschap?

Aan de hand van het thema ‘verbinding’ verkennen we drie niveaus:
1. Verbinding met de patiënt: van casus naar klinische les.
Veel publicaties beginnen bij een patiënt. Een onverwachte bijwerking, een dilemma rond advance care planning, een innovatieve interventie in de wijk. We laten zien hoe je een klinische observatie vertaalt naar een leerzame klinische les of praktijkartikel. Wat maakt een casus relevant voor het NTVG? Hoe bewaak je privacy en ethiek? En hoe zorg je dat de kernboodschap verder reikt dan één patiënt?

2. Verbinding tussen disciplines: samen schrijven is samen leren.
Het NTVG is bij uitstek een multidisciplinair platform. Een artikel geschreven door een VS samen met een huisarts, medisch specialist of onderzoeker versterkt niet alleen de inhoud, maar ook de onderlinge samenwerking. We bespreken concrete samenwerkingsvormen: wie betrek je wanneer? Hoe verdeel je rollen? En hoe voorkom je dat schrijven verzandt in eindeloze versies?

3. Verbinding tussen praktijk en wetenschap: van vraag naar publicatie.
Veel VS’en doen praktijkgericht onderzoek of kwaliteitsprojecten. Wanneer is zo’n project publicabel? Wat vraagt het NTVG qua opzet, onderbouwing en transparantie? We lopen kort door het redactionele proces: van idee en pitch tot peer review. Inclusief praktische tips: hoe formuleer je een scherpe onderzoeksvraag, wat zijn veelvoorkomende afwijzingsredenen, en hoe ga je om met feedback?

De sessie is interactief: deelnemers brengen een eigen praktijkvraag of casus in en werken in kleine groepen aan een ‘publicatie-schets’ van 10 minuten. Zo krijgen ze zicht op hoe hun dagelijkse werk kan uitgroeien tot een publicatie die landelijk zichtbaar is, cq bij kan dragen aan het landelijke debat. Daarna zal een verpleegkundig specialist die eerder heeft gepubliceerd zijn/haar ervaring delen.

Doel van de sessie is niet alleen kennisoverdracht, maar empowerment: verpleegkundig specialisten laten ervaren dat hun stem ertoe doet in het medisch-wetenschappelijke discours. Publiceren is geen ivoren-toren-activiteit, maar een vorm van professionele verbinding.

Na afloop hebben deelnemers concrete handvatten om een idee om te zetten in een artikelvoorstel voor het NTVG – en hopelijk de motivatie om die stap ook daadwerkelijk te zetten.

Ons spel (redeneer je rot) beoogt om op een leuke en interactieve manier weer het verpleegkundig klinisch redeneren in de praktijk met elkaar te oefenen. Tijdens de interactieve sessie ervaren deelnemers hoe spelend leren niet alleen het klinisch redeneer vermogen versterkt, maar ook verbinding creëert: tussen theorie en praktijk, tussen zorgprofessionals onderling én tussen professional en patiënt. Deze sessie nodigt deelnemers uit om samen te denken, te twijfelen, te beargumenteren en keuzes te maken binnen realistische casuïstiek maar ook om actief na te denken over de inzet van het vpk klinisch redeneren binnen de eigen praktijk.

In een zorglandschap waarin verantwoordelijkheden versnipperen en netwerken rondom cliënten complexer worden, is verbinding geen vanzelfsprekendheid maar een professionele opdracht.
De Resourcegroepmethodiek, voortgekomen uit het Optimal Treatment-model en verder ontwikkeld tot Resource Group ACT (RACT) in Zweden, integreert biomedische, psychologische en sociale strategieën binnen één samenwerkingsstructuur.

In Nederland is de methodiek onder meer ingebed in FACT (waaronder bij Antes, onderdeel van Parnassia Groep), waar zij bijdraagt aan empowerment en persoonlijk herstel.
Tegelijkertijd blijft implementatie beperkt en vaak teamgebonden, terwijl de methodiek juist setting-overstijgend toepasbaar is, namelijk binnen ambulante behandeling, klinische zorg en beschermd wonen.

In deze sessie positioneren we verbinding als behandelinterventie en als expliciete verantwoordelijkheid van de verpleegkundig specialist in de rol van regiebehandelaar. We gaan in op het verkennend gesprek als fundament voor veiligheid, gelijkwaardigheid en eigenaarschap. Hoe voorkom je dat een Resourcegroep een traditioneel MDO wordt? Hoe organiseer je inclusie, ook bij cliënten met een licht verstandelijke beperking?

Aan de hand van een praktijkcasus analyseren we succesfactoren en valkuilen. Deelnemers ontvangen concrete handvatten om de Resourcegroep setting-overstijgend toe te passen en implementatie binnen de eigen organisatie te stimuleren.

Opzet van de sessie (45 minuten)
• Introductie, waarom verbinding organiseren essentieel is
• Kernprincipes Resourcegroep (setting-overstijgend, korte verwijzing naar FACT/OT/RACT)
• Praktijkcasus + interactieve analyse (successen en valkuilen)
• Concrete handvatten voor implementatie
• Reflectie en vragen

Hybride werkvorm opties: polls, stellingen, casuskeuze, Mentimeter.

Sociale media vormt een belangrijk onderdeel van de leefwereld van jongeren. Hun mentale gezondheid wordt erdoor beïnvloedt, zowel positief als negatief. Toch wordt dit onderwerp nog weinig structureel besproken met jongeren die in behandeling zijn binnen de GGZ.
Deze sessie laat zien hoe verpleegkundigen (specialisten) en andere behandelaren verbinding kunnen maken met jongeren door aandacht te hebben voor hun online leefwereld. Door sociale media op een open en niet-veroordelende manier te bespreken, ontstaat betere aansluiting bij de dagelijkse ervaringen van jongeren, wat de therapeutische relatie en behandelresultaten versterkt.
Leerdoelen sessie
Na afloop van de sessie kunnen deelnemers:
1. belangrijke bevindingen uit praktijkgericht onderzoek naar socialemediagebruik en mentale gezondheid bij jongeren benoemen;
2. concrete gesprekstechnieken en vragen toepassen om socialemediagebruik te bespreken binnen de behandelpraktijk;
3. reflecteren op de eigen werkwijze;
4. mogelijkheden verkennen om socialemediagebruik te betrekken binnen bestaande behandelmethodieken.

Opzet van de sessie (45 minuten)
Tijdens deze sessie gaan deelnemers actief met elkaar aan de slag. De deelnemers worden gestimuleerd om ervaringen uit te wisselen en te reflecteren op hun eigen werkwijze in de praktijk.
De sessie start met een korte inventarisatie van de kennis en ervaringen van deelnemers met betrekking tot socialemediagebruik bij jongeren. Hierbij wordt stilgestaan bij hoe vaak het onderwerp socialemediagebruik momenteel aan bod komt en wanneer behandelaren dit als zorgelijk ervaren.
Vervolgens worden onderzoeksresultaten gepresenteerd over de ervaringen en behoeften van jongeren en GGZ behandelaren met het bespreken van sociale media binnen het behandeltraject. Deze resultaten vormen de basis voor verdere uitwisseling en verdieping met de deelnemers.
Vervolgens gaan de deelnemers in kleine groepen in gesprek met elkaar over verschillende casussen. Deze casussen zijn gebaseerd op de bevindingen uit het onderzoek, waarbij uiteenlopende diagnostische achtergronden en behandelmethodieken aan bod komen. De uitkomsten van deze besprekingen worden plenair gedeeld, waardoor deelnemers kennis en perspectieven met elkaar kunnen uitwisselen.
De sessie wordt afgesloten met een korte reflectie op het eigen handelen. Deelnemers worden uitgenodigd om stil te staan bij de wijze waarop zij sociale media momenteel bespreken met cliënten en welke inzichten uit de sessie zij mogelijk in hun eigen praktijk gaan toepassen.
De sessie is voornamelijk geschikt voor fysieke deelname, onder andere door het gebruik van interactieve werkvormen en het werken in groepen.